Ukrainiec ukarany za brak prawa jazdy. Choć prawo jazdy miał...

• Nieważne prawo jazdy, czyli brak prawa jazdy?
• Sąd podczas karania Ukraińca rażąco naruszył prawo procesowe
• RPO wnosi o kasację wyroku. Sąd musi uwzględnić nową przesłankę

W lutym 2023 r. polscy policjanci zatrzymali do kontroli drogowej pojazd kierowany przez obywatela Ukrainy. Poprosili go zatem o okazanie dokumentu uprawniającego do kierowania pojazdami. I on prawo jazdy pokazał. To było wydane w Ukrainie. Tyle że straciło termin ważności...

Nieważne prawo jazdy, czyli brak prawa jazdy?

Polskie przepisy nie pozostawiają w takim przypadku żadnych złudzeń. Ukrainiec musiał być potraktowany jak osoba, która prowadziła bez uprawnień. Na podstawie art. 94 par. 1 i 3 ustawy Kodeksu wykroczeń funkcjonariusze skierowali do sądu wniosek o ukaranie sprawcy. I ten ukarany został.

W marcu 2023 r. kierowca wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego został uznany za winnego i ukarany 1500 zł grzywny. Sąd orzekł też środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na 6 miesięcy. Wyrok teoretycznie wydaje się słuszny. Dokładnie zgadza się z literą art. 94 par. 1 i 3 ustawy Kodeksu wykroczeń. Powiem więcej, wypełnia jego minimalne wymagania. Niższego wymiaru sędzia już nie mógł dać kierowcy z Ukrainy. Na tym jednak sprawa się nie kończy. Bo ma ono jeszcze drugie dno.

Sąd podczas karania Ukraińca rażąco naruszył prawo procesowe

Sędzia wydający wyrok najwyraźniej nie miał bowiem pojęcia o istnieniu art. 14 i 14a ustawy z dnia 23 marca 2022 r. o szczególnych regulacjach w zakresie transportu i gospodarki morskiej w związku z konfliktem zbrojnym na terenie Ukrainy na terytorium RP. A te zapisy wyraźnie mówią o tym, że w okresie od 1 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2023 r. za ważne uznaje się także prawa jazdy wydane przez właściwe organy administracji Ukrainy, których termin ważności upłynął. I ten konkretny kierujący być może łapał się w te przepisy. Został w końcu zatrzymany w lutym 2023 r.

Takie spojrzenie na sprawę może oznaczać mniej więcej tyle, że obywatel Ukrainy być może jednak miał ważne uprawnienia do kierowania pojazdami. Bo być może w świetle przepisów jego prawo jazdy należało uznać za ważne. Na mocy ustawy jego ważność mogła bowiem zostać automatycznie przedłużona do 31 grudnia 2023 r.

Nietrudno zatem dojść do wniosku, że sąd niezbyt wnikliwie zapoznał się z dowodami i pochopnie podjął decyzję o rozstrzygnięciu w postępowaniu nakazowym na posiedzeniu bez przeprowadzania rozprawy. Sąd miał obowiązek wyjaśnienia prostej sprawy. Powinien skontrolować czy obwiniony posiadał prawo jazdy wydane w Ukrainie i kiedy utraciło ono ważność. Bez tego ustalenia nie było podstaw do przyjęcia, że obwiniony dopuścił się wykroczenia. W efekcie wyrok na chwilę obecną jest tak naprawdę bezzasadny, ale niestety prawomocny.

RPO wnosi o kasację wyroku. Sąd musi uwzględnić nową przesłankę

Ukraiński kierowca ma poważny problem? To pewne. Sprawa trafiła jednak do Rzecznika Prawo Obywatelskich i ten postanowił działać. Szczególnie że wyrok jest obarczony wadą prawną. Zastępca RPO Stanisław Trociuk wniósł o uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu. Podstawą wniosku stał się zapis:

• ustawy z dnia 23 marca 2022 r. o szczególnych regulacjach w zakresie transportu i gospodarki morskiej w związku z konfliktem zbrojnym na terenie Ukrainy na terytorium RP.
• naruszenie prawa procesowego, to jest art. 93 par. 2 ustawy Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia. Polegało to na niesłusznym przyjęciu, że wina i okoliczności czynu zarzucanego obwinionemu, nie budziły wątpliwości co do wyczerpania przez niego znamion wykroczenia z art. 94 par. 1 ustawy Kodeks wykroczeń.

W sytuacji, w której kasacja zostanie przyjęta, ponowne rozpoznanie przez Sąd Rejonowy musi wrócić do punktu zapisanego w poprzednim akapicie. Chodzi o sprawdzenie kiedy konkretnie ukraińskie prawo jazdy straciło ważność. Jeżeli między 1 stycznia 2022 r. a 31 grudnia 2023 r., jedynym wyrokiem zapadającym w sprawie może być wyrok uniewinniający.