Czy już w roku 2024 trzeba będzie wymienić bezterminowe prawo jazdy na terminowe?

• Od kiedy urzędy nie wydają bezterminowych praw jazdy?
• Czym podyktowana jest likwidacja bezterminowych praw jazdy?
• Co oznacza wymiana bezterminowego prawa jazdy na terminowe?
• Czy obowiązkowa wymiana bezterminowych praw jazdy jest darmowa?
• Co w gdy kierowca nie wymieni bezterminowego prawa jazdy?

Przeszło dekadę temu w Polsce istniała możliwość wydawania bezterminowych praw jazdy. Co ono tak właściwie oznacza? Że kierowca na odwrocie dokumentu w rubryce 11. nie miał daty ważności danego uprawnienia, a kreskę. To oznacza mniej więcej tyle, że nie musiał wymieniać prawa jazdy... nigdy!

Od kiedy urzędy nie wydają bezterminowych praw jazdy?

Bezterminowe prawa jazdy były wydawane na podstawie bezterminowych orzeczeń lekarskich o braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Brak terminu ważności oznaczał, że kierowca nie podlegał ponownemu badaniu lekarskiemu po kilku latach. Nie musiał też zmieniać samego dokumentu. Ta instytucja musiała jednak zostać zlikwidowana na mocy kolejnej dyrektywy Unii Europejskiej. Skutek? Możliwość wydawania bezterminowego prawa jazdy w Polsce zniknęła dokładnie 18 stycznia 2013 r. Mówi o tym art. 124 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami. Każdy dokument wydany po tej dacie może być wydany na maksymalnie 15 lat.

Bardzo ważne jest jednak to, że zmiany w prawie nie miały charakteru wstecznego. Dotyczyły wyłącznie uprawnień nadawanych po tej dacie. Jeżeli kierowca przed nią zdobył prawo jazdy bezterminowe, zachowywał je. Przepisy nie cofały decyzji administracyjnej starosty.

Czym podyktowana jest likwidacja bezterminowych praw jazdy?

Brak możliwości odebrania bezterminowego prawa jazdy kierowcom, które już je posiadali, był niejako oczywistą oczywistością. Niestety taka sytuacja powoduje szereg problemów. Bo wyobraźmy sobie scenariusz, w którym kierowca zdobył uprawnienia jako 18-latek. 30 lat później jest zatrzymywany do kontroli drogowej. Pokazuje policjantom prawo jazdy, ale w nim nadal widnieje 18-latek. Funkcjonariusze mogą mieć zatem trudności z identyfikacją prowadzącego.

Z tego powodu, ale i z uwagi na powody proceduralne oraz rozstrzygnięcia unijne, legislatorzy postanowili unormować sytuację. W efekcie bezterminowe prawa jazdy znikną raz na zawsze – także te wcześniej wydane. Czy będzie to miało miejsce w roku 2024? Jeszcze nie. Termin ostatecznej wymiany dokumentów na terminowe został ustalony między 19 stycznia 2028 r. a 18 stycznia 2033 r. Wyraźnie mówi o tym art. 124 ust. 4 ustawy o kierujących pojazdami.

Co oznacza wymiana bezterminowego prawa jazdy na terminowe?

Prawo jazdy po wymianie przestanie być bezterminowe. Zostanie wydane na 15 lat. Warto jednak pamiętać o tym, że pomimo daty ważności wpisanej na dokumencie, orzeczenie lekarskie stanowiące podstawę wydania dokumentu, nadal pozostanie bezterminowe. W efekcie kierowca po 15 latach będzie musiał jedynie zaktualizować zdjęcie. Nie będzie musiał dostarczać nowego orzeczenia lekarskiego.

Podczas wymiany prawa jazdy przed referatem komunikacji został postawiony jeden kluczowy obowiązek. Ma on sprawdzić zgodność danych zawartych w dokumencie z danymi znajdującymi się w centralnej ewidencji kierowców. Mówi o tym art. 124 ust. 7 ustawy o kierujących pojazdami.

Czy obowiązkowa wymiana bezterminowych praw jazdy jest darmowa?

Kierowcy zostaną zmuszeni do wymiany bezterminowego prawa jazdy na terminowe na mocy ustawy. Czy to oznacza, że mogą liczyć na bezpłatną wymianę? W żadnym razie. Podczas wymiany bezterminowego prawa jazdy konieczne będzie uiszczenie opłaty o wysokości 100 zł. Wyraźnie mówi o tym art. 124 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami. Co ważne, na tym wydatki kierowcy się nie skończą. Bo musi on również dostarczyć ważne zdjęcie. Koszt jego wykonania to jakieś 50 zł.

Jedyna oszczędność podczas wymiany bezterminowego prawa jazdy dotyczy orzeczenia lekarskiego. Tego wymieniać nie trzeba. Na koncie kierowcy znajduje się bowiem orzeczenie bezterminowe. To nie traci ważności. W efekcie kierujący zaoszczędzi równe 200 zł. Tyle wynosi ustawowa stawka za wizytę lekarską, na której uzyskuje się takie orzeczenie.

Co w gdy kierowca nie wymieni bezterminowego prawa jazdy?

Termin wymiany bezterminowych praw jazdy kończy się 18 stycznia 2033 r. Co w sytuacji, w której kierowca celowo lub z uwagi na niewiedzę nie otrzyma w referacie komunikacji do tego dnia nowego prawka? Odpowiedzi udziela art. 124 ust. 6 ustawy o kierujących pojazdami i nie brzmi ona dobrze. 19 stycznia 20233 r. wszystkie bezterminowe prawa jazdy stracą bowiem ważność. To oznacza mniej więcej tyle, że kierujący nie będą mogli legalnie prowadzić pojazdu. A gdyby nie zastosowali się do zakazu, w razie kontroli drogowej czekają ich surowe konsekwencje.

Kierowca zostanie potraktowany jak osoba bez prawa jazdy. To oznacza konsekwencje z tytułu art. 94 par. 1 i 3 ustawy Kodeks wykroczeń. Sprawa trafi do sądu. Tam prowadzący dostanie od 1500 zł grzywny i zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych.