Rekompensata za zbyt późno wypłacone odszkodowanie?

Jeszcze kilka lat temu, spóźnienia w trakcie likwidacji szkód, były stosunkowo częste. Obecnie sytuacja wygląda nieco lepiej. Poprawę osiągnięto m.in. dzięki działalności Rzecznika Ubezpieczonych (obecnie Rzecznika Finansowego). Nie można jednak powiedzieć, że spóźniona wypłata odszkodowań i zadośćuczynień już się nie zdarza. W takiej sytuacji, poszkodowana osoba powinna otrzymać odpowiednią rekompensatę (m.in. odsetki). Przed skierowaniem swoich roszczeń do ubezpieczyciela trzeba jednak wiedzieć, jakie są ustawowe terminy wypłaty odszkodowania i zadośćuczynienia.

Zobacz też: Stawki OC w 2017 r. pójdą w górę?

Przekroczenie 30 dni na wypłatę jest możliwe tylko w ramach wyjątku

Termin wypłaty odszkodowania/zadośćuczynienia jest newralgiczną kwestią, która rodzi pokusę dla ubezpieczycieli. Towarzystwa odraczając likwidację szkód, mogłyby uzyskiwać dodatkowy kapitał na finansowanie swojej działalności. Dlatego ustawodawca wyznaczył pewne zasady chroniące poszkodowanego. Ogólny przepis z kodeksu cywilnego (patrz art. 817 paragraf 1 KC), mówi, że: „ubezpieczyciel obowiązany jest spełnić świadczenie w terminie trzydziestu dni, licząc od daty otrzymania zawiadomienia o wypadku”. Czasem ustalenie okoliczności dotyczących odpowiedzialności towarzystwa lub wysokości odszkodowania, jest niemożliwe w ciągu 30 dni. Wówczas świadczenie powinno być spełnione przed upływem dwóch tygodni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności jest możliwe ustalenie kluczowych faktów. „Bezsporna część świadczenia musi być jednak wypłacona w podstawowym terminie (30 dni od zgłoszenia szkody). Ponadto umowa ubezpieczenia lub OWU może przewidywać warunki, które są korzystniejsze dla klienta” - zaznacza Paweł Kuczyński, prezes porównywarki Ubea.

Kodeks cywilny przewiduje konieczność wypłaty świadczenia w ciągu 30 dni od zgłoszenia szkody ubezpieczycielowi. W wyjątkowych okolicznościach, ten termin może być przedłużony. Bezsporną część świadczenia, ubezpieczyciel zawsze musi wypłacić w ciągu 30 dni (od dnia zgłoszenia szkody).

Trzeba pamiętać, że w przypadku polis OC dla kierowców, obowiązują nieco inne zasady wypłaty odszkodowania lub zadośćuczynienia. Zostały one uregulowane w ustawie o ubezpieczeniach obowiązkowych (patrz art. 14 tego aktu prawnego). Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych ustala takie same terminy likwidacji szkody, jak artykuł 817 paragraf 1 KC (podstawowy termin: 30 dni od zgłoszenia szkody, przedłużony termin: 14 dni od wyjaśnienia sprawy przy zachowaniu należytej staranności). W przypadku ubezpieczeń OC dla kierowców, obowiązują jednak dwie dodatkowe zasady. Po pierwsze, termin ostatecznej wypłaty odszkodowania nie może przekroczyć 90 dni od zgłoszenia szkody (chyba, że w przedmiotowej sprawie toczy się postępowanie karne/cywilne). Przed upływem 30 dni od zgłoszenia szkody, zakład ubezpieczeń musi wypłacić bezsporną część świadczenia i wysłać list wyjaśniający poszkodowanemu przyczyny ewentualnych komplikacji. 

Więcej porad z zakresu ubezpieczeń znajdziesz tutaj

Warto nadmienić, że w przypadku odmowy wypłaty odszkodowania z OC dla kierowców, dany zakład ubezpieczeń informuje o tym poszkodowanego i przesyła odpowiednie dokumenty do UFG. „W takiej sytuacji spowodowanej np. brakiem ubezpieczenia sprawcy, to Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny zajmie się likwidację szkód, a później w ramach regresu odzyska poniesione koszty od odpowiedzialnej osoby” - tłumaczy Andrzej Prajsnar, ekspert porównywarki ubezpieczeń Ubea.pl. 

W przypadku ubezpieczeń OC dla kierowców, główne terminy wypłaty świadczeń są takie same, jak dla innych ubezpieczeń. Obowiązuje jednak dodatkowe ograniczenie terminu wypłaty (najpóźniej 90 dni od zgłoszenia szkody), które będzie stosowane również wtedy, gdy sprawa jest szczególnie skomplikowana.

Ubezpieczyciel może ponieść nie tylko koszt odsetek za opóźnienie …

Oprócz terminów likwidacji szkód, obowiązujące przepisy precyzują również sankcje dla niesolidnego ubezpieczyciela. Taka firma przy nieterminowej wypłacie odszkodowania lub zadośćuczynienia, będzie musiała uwzględnić ustawowe odsetki za opóźnienie (nawet jeśli nie ponosi odpowiedzialności za zwłokę). Te odsetki będące powszechną karą za nieterminowe wykonywanie umów (nie tylko ubezpieczeniowych), obecnie wynoszą 7,00% w skali roku (stan na dzień: 12 styczeń 2017 r.). Stawka odsetek za opóźnienie jest ustalana jako stopa referencyjna NBP + 5,50 punktu procentowego. Umowa ubezpieczenia może przewidywać również inną wysokość odsetek za opóźnienie (nie niższą jednak od stawki wynikającej z kodeksu cywilnego). Maksymalna wysokość odsetek za opóźnienie to 200% limitu wyznaczonego w art. 481 par. 2 KC (obecnie 14,00% w skali roku). Warto również podkreślić, że ustawowe odsetki za opóźnienie należą się już od pierwszego dnia po przekroczeniu terminu wypłaty odszkodowania/zadośćuczynienia (zobacz np. wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 1 kwietnia 2014 r. - sygn. akt I ACa 825/13).   

Odsetki za opóźnienie to podstawowa sankcja dla ubezpieczyciela spóźniającego się z wypłatą odszkodowania lub zadośćuczynienia. Jeżeli strony nie ustaliły innej stawki, to odsetki za opóźnienie wynoszą 7,00% w skali roku. Odsetki są naliczane nawet po przekroczeniu terminu likwidacji szkody o jeden dzień.

Zobacz też: Zakup polisy na firmę lub osobę prywatną - znaczące różnice

Zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego, poszkodowany otrzymujący od ubezpieczyciela opóźnione świadczenie, dodatkowo może domagać się naprawienia szkody wynikającej ze zwłoki (zobacz art. 481 par. 3 KC). To oznacza, że ubezpieczyciel będzie musiał pokryć dodatkowe koszty, które wynikają z opóźnionej wypłaty odszkodowania lub zadośćuczynienia. Charakter tych kosztów, może być bardzo różny. „Poszkodowany musi jednak udowodnić ich związek ze spóźnioną likwidacją szkody (np. uzasadnić, że utracił część dochodów z działalności gospodarczej przez opóźnioną naprawę auta). Otrzymanie dodatkowej rekompensaty od ubezpieczyciela, zwykle wymaga złożenia pozwu sądowego” - zwraca uwagę Paweł Kuczyński, prezes porównywarki Ubea.pl.  

Skarga do KNF-u może być dodatkowym problemem dla ubezpieczyciela, który opóźnia się z wypłatą zadośćuczynienia/odszkodowania. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, taką skargę składa osoba poszkodowana w wypadku drogowym i domagająca się wypłaty z ubezpieczenia OC sprawcy. W ramach sankcji za opóźnioną likwidację szkód, Komisja Nadzoru Finansowego może między innymi nałożyć na ubezpieczyciela karę finansową w wysokości do 0,5% składki zebranej w poprzednim roku. Warto pamiętać, że poszkodowanemu w przypadku spóźnionej wypłaty świadczeń przez ubezpieczyciela, przysługuje również możliwość wniesienia skargi do Rzecznika Finansowego.  

Osoba pokrzywdzona ze względu na opóźnioną wypłatę odszkodowania lub zadośćuczynienia, dodatkowo może się domagać naprawienia poniesionych szkód (na zasadach ogólnych wynikających z kodeksu cywilnego) i dodatkowo złożyć skargę do KNF-u lub Rzecznika Finansowego.

Źródło: Ubea.pl