Czy smog jest groźny? I to jak! Oto kilka faktów

• Czy smog jest groźny? Śmiertelnie!
• Tlenki azotu w Krakowie. Stężenie 11 razy wyższe niż zalecenia WHO
• Główni emitenci zanieczyszczeń to piece i samochody. W sumie 91 proc.!
• Rocznie wdychamy 2 kg smogu!
• Cząstki smogu są kilkanaście razy mniejsze od ludzkiego włosa
• Smog w Krakowie i strefa czystego transportu

Czy smog jest groźny? Śmiertelnie!

Zanieczyszczenie powietrza w miastach jest wysokie. To fakt. Co jednak oznacza i jak się tworzy? Poznanie tej wiedzy ułatwia uruchomienie nowej edukacyjnej strony dla mieszkańców Krakowa i nie tylko - pod adresem https://sctwkrakowie.pl/. Fakty na temat zanieczyszczeń powietrza w Krakowie są ciekawe, ale i jednocześnie tragiczne. Pozwalają też zrozumieć czemu właśnie to miasto zdecydowało się na utworzenie pierwszej Strefy Czystego Transportu w Polsce.

Tlenki azotu w Krakowie. Stężenie 11 razy wyższe niż zalecenia WHO

W 2021 r. emisje tlenków azotu (NOx) w Krakowie wynosiły średnio 111µg/m³, norma UE to 40µg/m³, a zalecany przez WHO poziom - 10 µg/m³. Tlenki azotu powodują podrażnienia dróg oddechowych, ich wdychanie może doprowadzić do ataków duszności, wykazują też negatywny wpływ na układ odpornościowy.

Główni emitenci zanieczyszczeń to piece i samochody. W sumie 91 proc.!

Co emituje składniki smogu? Źródła są tak naprawdę dwa. Pierwszym okazują się kotły, kominy i piecie. Tu udział wynosi 50 proc. Transport z kolei powoduje 41 proc. emisji szkodliwych substancji w Krakowie. Samochody z silnikiem Diesla w Krakowie stanowią 40 proc. pojazdów, ale emitują aż 66 proc. NOx. Wynika tak z badań teledetekcyjnych na grupie ponad 100 tys. samochodów faktycznie poruszających się po mieście, a przeprowadzonych przez naukowców z ICCT w 2019 r.

Diesel emituje 10 razy więcej niż samochód benzynowy z tego samego rocznika. Dlatego normy emisyjne strefy czystego transportu są bardziej restrykcyjne dla pojazdów z silnikiem wysokoprężnym.

Rocznie wdychamy 2 kg smogu!

Mieszkaniec Krakowa wdycha 2 kg zanieczyszczeń powietrza rocznie. To wartość przeciętna tylko dla zanieczyszczeń z transportu według danych GIOŚ. Łącznie mieszkańcy Krakowa na narażeni na kontakt z 2,5 mln kg zanieczyszczeń z transportu rocznie (PM oraz NOx). To tyle samo masy co ma ok. 26 500 obwarzanków krakowskich.

Cząstki smogu są kilkanaście razy mniejsze od ludzkiego włosa

Włos człowieka ma grubość 50-180 µg, ziarenko soli 60 µg, zaś cząsteczka smogowego pyłu (zgodnie z nazwą): PM10 - 10µg, a PM2,5 - 2,5 µg. PM10 i PM2,5 są często niewykrywalne za pomocą ludzkich zmysłów, dopóki ich stężenie nie jest bardzo wysokie. Jednak nawet w takich sytuacjach ich obecność w powietrzu ma negatywny wpływ na nasze zdrowie.

Gdyby krakowskie powietrze spełniało normy WHO, każdy w mieście żyłby średnio o 1,5 roku dłużej. Zanieczyszczenie powietrza kosztuje Kraków blisko ponad 6,7 miliarda złotych rocznie. Mówimy zatem o kosztach w wysokości średnio 8802 PLN na osobę.

Smog w Krakowie i strefa czystego transportu

76 proc. mieszkańców Krakowa popiera powstanie strefy czystego transportu. Tak wynika z badań przeprowadzonych przez FPPE jesienią 2022 r. Ponadto aż 93 proc. krakowianek i krakowian oczekuje od władz miasta działań na rzecz poprawy jakości powietrza.

Kraków dołączy miast posiadających strefy czystego transportu w przyszłym roku. Pierwszy etap SCT w Krakowie rozpocznie się w lipcu 2024 r. i obejmie tylko najbardziej wiekowe pojazdy (ok. 3%). To etap przygotowawczy, którego celem jest budowanie świadomości i wiedzy mieszkanek i mieszkańców o funkcjonowaniu SCT. Drugi, właściwy etap wdrożenia SCT w Krakowie rozpocznie się w lipcu 2026 r.