Transport międzynarodowy. Kiedy 0 proc. VAT, kiedy brak opodatkowania, niezbędna dokumentacja

Pytanie:

Świadczymy usługi transportu międzynarodowego (tabor samochodowy; trasa z Polski do Szwajcarii jak również z Norwegii do Polski). Dotychczas odbiorcą usług był zawsze podmiot z siedzibą na terytorium Polski.

W konsekwencji dla zastosowania preferencyjnej 0 % stawki podatku VAT każdorazowo zbieraliśmy listy przewozowe, z których wynika, że w wyniku przewozu z miejsca nadania do miejsca przeznaczenia nastąpiło przekroczenie granicy z państwem trzecim.

W przypadku towarów importowanych – oprócz faktury i ww. listu, zbieraliśmy dokument potwierdzony przez urząd celny, z którego jednoznacznie wynika fakt wliczenia wartości usługi do podstawy opodatkowania z tytułu importu towarów.

Obecnie podobne usługi będziemy świadczyć na rzecz firmy z Niemiec. Czy w przypadku świadczenia usług międzynarodowego transportu towarów na rzecz firmy zagranicznej konieczne jest gromadzenie całej ww. dokumentacji?

Odpowiedź

Rzeczywiście, przepisy ustawy o podatku VAT przewidują możliwość objęcia zerową stawką podatku VAT świadczenia usług międzynarodowego transportu towarów. Przy czym, uzyskanie prawa do ww. preferencyjnej stawki wymaga – co do zasady - zgromadzenia przez podatnika odpowiedniej dokumentacji.

Co do zasady, bowiem w wielu jednak przypadkach dokumentacja ta nie jest konieczna. Dzieje się tak, gdy usługa transportu towarów jest świadczona na rzecz podatnika (firmy, przedsiębiorcy) zagranicznego (czyli takiego, który w Polsce nie posiada siedziby ani stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej).

W takiej sytuacji usługa ta w ogóle nie podlega opodatkowaniu w Polsce. Wystawiana jest tzw. faktura VAT NP (a nie z 0 % stawką podatku). Do jej wystawienia nie istnieje natomiast obowiązek posiadania ww. dokumentacji.

Pojęcie podatnika w przypadku usług świadczonych na rzecz podatników zagranicznych

Przypomnieć należy, że przy ustalaniu miejsca świadczenia (kraju opodatkowania) usług w obrocie międzynarodowym pod pojęciem „podatnik” należy rozumieć nie tylko polską firmę zarejestrowaną jako podatnik podatku VAT, lecz również zagranicznego przedsiębiorcę, który prowadzi działalność gospodarczą poza terytorium Polski.

Wniosek ten wynika z brzmienia art. 28a ustawy o podatku VAT, który stanowi, iż na potrzeby stosowania niniejszego rozdziału:

1) ilekroć jest mowa o podatniku - rozumie się przez to:

a) podmioty, które wykonują samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w art. 15 ust. 2, lub działalność gospodarczą odpowiadającą tej działalności, bez względu na cel czy rezultat takiej działalności, z uwzględnieniem art. 15 ust. 6,

b) osobę prawną niebędącą podatnikiem na podstawie lit. a, która jest zidentyfikowana do celów podatku lub podatku od wartości dodanej;

2) podatnika, który prowadzi również działalność lub dokonuje transakcji nieuznawanych za podlegające opodatkowaniu dostawy towarów lub świadczenia usług zgodnie z art. 5 ust. 1, uznaje się za podatnika w odniesieniu do wszystkich świadczonych na jego rzecz usług.

Miejsce opodatkowania usług międzynarodowego transportu towarów świadczonych na rzecz firmy zagranicznej

W przypadku świadczenia usług transportu towarów na rzecz podatnika miejsce opodatkowania tych usług winno być wyznaczone na podstawie regulacji art. 28b ustawy o VAT. Zgodnie z przywołanym artykułem, miejscem świadczenia ww. usług jest miejsce (kraj), w którym podatnik będący usługobiorcą posiada siedzibę lub stałe miejsce zamieszkania.

Jednocześnie, w myśl art. 28 b ust. 2 ustawy o VAT, w przypadku gdy usługi są świadczone dla stałego miejsca prowadzenia działalności podatnika, które znajduje się w innym miejscu niż jego siedziba lub stałe miejsce zamieszkania, miejscem świadczenia tych usług jest to stałe miejsce prowadzenia działalności.

Brzmienie powyższych przepisów pozwala uznać, że usługi międzynarodowego transportu towarów świadczone na rzecz podatników (firm) zagranicznych nie będą podlegać opodatkowaniu w Polsce.

Jeśli więc polska firma świadczy usługę międzynarodowego transportu towarów na rzecz podatnika (firmy) z innego kraju członkowskiego Unii Europejskiej, bądź też podatnika (firmy) z kraju nienależącego do Unii Europejskiej, wówczas usługa ta nie podlega opodatkowaniu w Polsce.

Krajem opodatkowania będzie kraj nabywcy a podmiotem zobowiązanym do rozliczenia podatku sam nabywca. Wystąpi tzw. „eksport usług”, co oznacza że nie jest konieczne gromadzenie dokumentów uprawniających do zastosowania zerowej stawki podatku VAT (usługa ta nie będzie opodatkowana w Polsce).

Przykład

Polska firma transportowa świadczy usługę międzynarodowego transportu towarów na rzecz firmy z siedzibą Rosji.

W takiej sytuacji polska firma nie musi gromadzić dokumentacji uprawniającej do stosowania zerowej stawki podatku VAT, ponieważ usługa ta nie będzie podlegać opodatkowaniu w Polsce.