Przedstawicielstwo pośredni w imporcie towarów – kto rozlicza podatek naliczony

Jesteśmy agencją celną, która w ramach usług świadczonych na rzecz kontrahenta mającego siedzibę na terytorium Czech, dokonuje importu towarów z Norwegi. Nasz klient jest czynnym podatnikiem polskiego podatku VAT. Ostateczne miejsce przeznaczenia importowanych towarów znajduje się w Polsce. Jako agencja celna nie jesteśmy właścicielem ww. towarów (ani przed, ani po dokonaniu ich odprawy celnej).

Dokonując importu towarów należących do naszego klienta działamy w charakterze przedstawiciela pośredniego. Jako przedstawiciel pośredni zgłaszamy towary do procedury celnej, dokonujemy zapłaty długu celnego powstałego w stosunku do importowanych towarów oraz uiszczamy podatek VAT z tytułu importu towarów. Podatek naliczony od importu towarów rozliczany w składanej przez nas deklaracji VAT-7.

W związku z powyższym pojawiła się wątpliwość, czy z uwagi na okoliczność, iż nasz kontrahent jest polskim podatkiem VAT, postępujemy prawidłowo wykazując podatek naliczony w naszej deklaracji (czy ww. podatek nie powinien być wykazywany deklaracji VAT-7 właściciela towarów)?

---

Udzielając odpowiedzi na powyższe pytanie, w pierwszej kolejności należy ustalić kto jest podatnikiem podatku VAT z tytułu importu towarów w przypadku, gdy formalności celnych dopełnia agencja celna występująca jako przedstawiciel pośredni działający we własnym imieniu (tj. w przypadku gdy dokumenty celne wystawiane są na agencję, a nie na właściciela towarów).

W myśl art. 2 pkt 7 ustawy o podatku od towarów i usług (zwanej ustawą o VAT), przez import towarów rozumie się przywóz towarów z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju. Z kolei, zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, za podatnika uznaje się osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, na których ciąży obowiązek uiszczenia cła, również w przypadku gdy na podstawie przepisów celnych importowany towar jest zwolniony od cła albo cło na towar zostało zawieszone, w części bądź w całości, albo zastosowano preferencyjną, obniżoną lub zerową stawkę celną.

W tym miejscu należy wskazać, iż stosownie do brzmienia art. 5 ust. 1-2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z 12 października 1992 ustanawiającego wspólnotowy kodeks celny (dalej w.k.c.) każda osoba ma prawo do działania przez przedstawiciela reprezentującego ją przed organami celnymi w celu dokonania wszelkich czynności i formalności przewidzianych w przepisach prawa celnego, przy czym przedstawicielstwo może być: 

1. bezpośrednie, w tym wypadku przedstawiciel działa w imieniu i na rzecz innej osoby, lub
2. pośrednie, w tym wypadku przedstawiciel działa we własnym imieniu, lecz na rzecz innej osoby.

---

Z kolei zgodnie z art. 201 ust. 2 i ust. 3 w.k.c., dług celny powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego. Zasadniczo za dłużnika uznaje się zgłaszającego, jednak pragniemy podkreślić, iż w przypadku przedstawicielstwa pośredniego dłużnikiem jest również osoba, na rzecz której składane jest zgłoszenie celne. Jeżeli w odniesieniu do tego samego długu celnego występuje kilku dłużników, są oni solidarnie zobowiązani do pokrycia tego długu (art. 213 w.k.c.).

W świetle powyższych regulacji zasadne jest twierdzenie, że w przypadku importu towarów dokonywanego poprzez przedstawiciela pośredniego (tut. agencję celną obowiązek uiszczenia cła ciąży zarówno na przedstawicielu, jak i jego zleceniodawcy (tut. zagranicznego kontrahenta). Oznacza to, że w przypadku przedstawicielstwa pośredniego można przypisać status podatnika VAT z tytułu importu towarów obu ww. podmiotom.

Powyższe potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 maja 2009 r. (sygn. I FSK 233/08), w którym czytamy: (...) Za zgłoszenie celne uważa się czynność, w wyniku której podmiot w prawem przewidzianej formie i w sposób określony deklaruje zamiar objęcia towaru daną procedurą celną.

Według art. 3 § 1 pkt 23 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r., Nr 75, poz. 802 ze zm.) zgłaszającym jest osoba, która dokonuje zgłoszenia celnego we własnym imieniu na swoją rzecz, we własnym imieniu na cudzą rzecz, albo osoba, w której imieniu dokonuje się zgłoszenia celnego. Przepis ten uznaje zatem za zgłaszającego: 1) importera działającego osobiście lub za pośrednictwem przedstawiciela bezpośredniego, 2) przedstawiciela pośredniego importera.

Zgodnie z przepisem art. 209 § 3 Kodeksu celnego dłużnikiem jest zgłaszający, a jeżeli zgłaszającym jest przedstawiciel pośredni - dłużnikiem jest również osoba, na rzecz której składane jest zgłoszenie celne. Z tych dwóch przepisów wynika, że gdy zgłaszającym jest - jak w rozpoznawanej sprawie - przedstawiciel pośredni importera, dłużnikiem jest zarówno importer jak i przedstawiciel pośredni, a ponieważ ustawa o VAT wiąże powstanie obowiązku podatkowego w VAT z powstaniem obowiązku celnego oba te podmioty są równocześnie podatnikami VAT.

W związku z powyższym pojawia się czy w niniejszym przypadku prawo do rozliczenia podatku naliczonego przysługuje agencji celnej czy jej kontrahentowi. Mając na uwadze okoliczność, iż skoro podatnikiem z tytułu importu towarów w analizowanym przypadku są równocześnie oba podmioty, należy uznać, że uprawnionym do odliczenia podatku naliczonego jest zarówno agencja celna jak i jej klienci. Przy czym, agencja celna i podmiot, na rzecz których działa nie mogą jednocześnie z korzystać z powyższego uprawnienia, tzn. odliczenia może dokonać tylko jeden z podatników. Przy czym to od decyzji agencji i jej kontrahenta zależy, kto zrealizuje rzeczone prawo.

Reasumując, w analizowanym przypadku podatnikiem z tytułu importu towarów jest zarówno agencja celna działająca w charakterze przedstawiciela pośredniego jak i jej kontrahent na rzecz, którego działa. W konsekwencji, prawo do potrącenie podatku naliczonego przysługuje obu podmiotom.

Decyzja, który z podatników skorzysta z przedmiotowego prawa należy do agencji i jej kontrahenta. Tym samym podatek naliczony może zostać rozliczony w deklaracji VAT-7 składanej przez agencję celną bądź w deklaracji VAT-7 zagranicznego kontrahenta, który jest czynnym podatnikiem polskiego podatku VAT.