Kiedy ubezpieczyciel zapłaci za zastępczy samochód?

Kolizja spowodowana przez innego kierowcę i konieczność naprawy samochodu może skutecznie zdezorganizować nie tylko życie przedsiębiorcy. Osoby nieprowadzące działalności gospodarczej (konsumenci), też mają obowiązki wymagające użycia samochodu (np. dowóz dzieci do przedszkola lub szkoły). Dlatego sądy uważają, że konsumentowi również przysługuje prawo do korzystania z zastępczego auta na koszt firmy ubezpieczającej sprawcę wypadku. Podobne stanowisko prezentował Rzecznik Ubezpieczonych (obecny Rzecznik Finansowy). Mimo tego, ubezpieczyciele czasem niesłusznie odmawiają konsumentom zapłacenia za zastępczy samochód. W takiej sytuacji, warto powołać się na jeden z wyroków sądowych lub skorzystać z pomocy Rzecznika Finansowego.

Ubezpieczyciel nie może odesłać poszkodowanego do autobusu

Orzecznictwo sądów w sprawie wynajmu samochodu zastępczego z polisy OC sprawcy wypadku jest bogate, gdyż opisywana kwestia już od kilkunastu lat budzi spore kontrowersje. Sprawy dotyczące pokrycia kosztów wynajmu auta trafiały nawet na wokandę Sądu Najwyższego (SN).

Zobacz też: Wypadek z przyczepą - kto zapłaci odszkodowanie?

Najważniejszy polski sąd już w 2004 roku potwierdził, że utrata możliwości korzystania z samochodu jest szkodą majątkową (patrz wyrok SN z 8 września 2004 r., sygn. akt IV CK 672/03). Zgodnie ze wspomnianym wyrokiem, „jeżeli poszkodowany poniósł w związku z tym koszty, które były konieczne, na wynajem pojazdu zastępczego, to mieszczą się one w granicach skutków szkodowych podlegających wyrównaniu”. Według orzeczenia Sądu Najwyższego z 8 września 2004 roku, ubezpieczyciel nie może wymagać, aby poszkodowany na czas wynajmu zmieniał swój sposób korzystania z samochodu (np. ograniczał przejeżdżany dystans). Taką wykładnię przepisów Sąd Najwyższy potwierdził w uchwale z 22 listopada 2013 r. (sygn. akt III CZP 76/13).

ZWRÓĆ UWAGĘ: Utrata możliwości korzystania z samochodu, stanowi szkodę majątkową. Ubezpieczyciel musi pokryć konieczne koszty wynajmu samochodu, które poniósł poszkodowany. Zwrot tych kosztów może być pomniejszony o kwotę, którą poszkodowany zaoszczędził w związku z nieużytkowaniem własnego auta.

Po wyroku Sądu Najwyższego z 2004 r. pojawiły się wątpliwości, kiedy wynajem samochodu można uznać za konieczny. Powszechną praktyką ubezpieczycieli stało się płacenie za wynajem samochodu tylko poszkodowanym przedsiębiorcom. Takie zasady likwidacji szkód kwestionował między innymi Rzecznik Ubezpieczonych. Stanowisko korzystne dla konsumentów zajął również Sąd Najwyższy. Uchwała SN z 17 listopada 2011 r. (sygn. III CZP 05/11) mówi, że ubezpieczyciel nie powinien dyskryminować poszkodowanych powołując się na to, że dana osoba nie prowadzi działalności gospodarczej lub może korzystać ze środków komunikacji publicznej (autobus, tramwaj lub pociąg). Zwrot kosztów wynajmu nie będzie konieczny, jeżeli poszkodowany dysponuje innym sprawnym autem lub używa samochodu sporadycznie. W drugim przypadku, można jednak wnioskować o refundację kosztów korzystania z taksówki.

Zobacz też: Nowe wytyczne dotyczące rozliczania szkód z OC

ZWRÓĆ UWAGĘ: Firma ubezpieczeniowa w kwestii refundacji wydatków za wynajem samochodu zastępczego, nie powinna inaczej traktować osób nieprowadzących działalności gospodarczej (konsumentów). Odmowna decyzja ubezpieczyciela dotycząca zwrotu za zastępcze auto, nie powinna być uzasadniona możliwością korzystania z komunikacji publicznej przez poszkodowaną osobę. 

Poszkodowany również ma obowiązki dotyczące wynajmu auta

Wspomniane wyroki sądów były ważnym sygnałem dla ubezpieczycieli. Na praktyki firm ubezpieczeniowych, odpowiedziała również Komisja Nadzoru Finansowego. W swojej rekomendacji z 16 grudnia 2014 r. KNF postanowił, że:

• każdy wniosek o zwrot kosztów wynajmu auta musi być rozpatrywany indywidualnie
• ubezpieczyciel zaraz po zgłoszeniu szkody powinien poinformować o zasadach refinansowania wynajmu (np. akceptowalnej klasie wynajmowanego pojazdu)
• okres refinansowanego wynajmu auta nie powinien się ograniczać do z góry przyjętego czasu naprawy (trzeba uwzględnić faktyczny okres pracy warsztatu i jego wydłużenie związane np. z dostawą dodatkowych części)

Nadzór finansowy potwierdził również wcześniejsze orzecznictwo sądów (m.in. orzeczenia SN z sygnaturą IV CK 672/03, III CZP 05/11 oraz III CZP 76/13).

Zobacz też: Co robić po zagranicznym wypadku?

Trzeba jednak pamiętać, że wprowadzenie rozwiązań korzystnych dla poszkodowanych konsumentów, nie zwalnia z przestrzegania pewnych zasad najmu. Osoba korzystająca z wynajętego samochodu, musi uzasadnić celowość poniesionych kosztów. Warto również zwracać uwagę na wybór wypożyczalni i samochodu. Ubezpieczyciel na pewno będzie kwestionował wypłatę odszkodowania, jeżeli poszkodowany wynajął auto za sumę znacznie przekraczającą lokalną średnią.

ZWRÓĆ UWAGĘ: Osoba wnioskująca o zwrot kosztów wynajmu samochodu musi uzasadnić, że auto było jej potrzebne. Konsument lub przedsiębiorca powinien pamiętać o tym, że wynajem zbyt drogiego auta spowoduje kłopoty ze zwrotem wydatków. 

Źródło: Kalkulator OC AC Ubea.pl