Opłata z tytułu używania auta jako koszt uzyskania przychodu

Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (zwanej dalej: ustawą o PDOP) kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 ustawy o PDOP. Na podstawie powyższej definicji zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie wskazuje się, że dany wydatek może być uznany za koszt uzyskania przychodów, jeśli spełnia łącznie następujące przesłanki:

1. został faktycznie poniesiony;
2. jego poniesienie nastąpiło w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów;
3. nie znajduje się w katalogu wydatków nieuznawanych za koszt, wymienionych w art. 16 ust. 1 ustawy o PDOP.

Zobacz też: Jakie kryteria musi spełniać firma, by skorzystać z leasingu?

Z powyższego wynika, iż decydującym czynnikiem pozwalającym zaliczyć dany wydatek do kosztów uzyskania przychodów jest zatem poniesienie go w celu osiągnięcia przychodu (ewentualnie zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów), przy czym każdy koszt poza wyraźnie wskazanym w ustawie - wymaga indywidualnej oceny pod kątem odpowiedniego związku z przychodami i racjonalności działania dla osiągnięcia przychodu. W procesie kwalifikacji prawnopodatkowej poniesionych kosztów trzeba brać pod uwagę ich celowość oraz potencjalną możliwość przyczynienia się ich do osiągnięcia przychodu, a także ich racjonalność rozumianą jako adekwatność do rzeczywistych potrzeb i zakresu prowadzonej działalności oraz konieczność ich poniesienia dla osiągnięcia przychodu. Jak wskazał w wyroku z dnia 26.09.2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, syg. III SA/Wa 697/13, w świetle treści art. 15 ust. 1 ustawy o PDOP, decydującym kryterium przy kwalifikacji prawnej danego kosztu jako kosztu uzyskania przychodów w rozumieniu tego przepisu jest kryterium celu poniesienia kosztu; niezbędne jest istnienie bezpośredniego lub pośredniego tylko związku między kosztem a realizacją wymienionych w tym przepisie celów.

Jak wynika natomiast z art. 16 ust. 1 pkt 51 ustawy o PDOP nie stanowią kosztów uzyskania przychodów wydatki z tytułu kosztów używania na potrzeby działalności gospodarczej samochodów osobowych niestanowiących składników majątku podatnika - w części przekraczającej kwotę wynikającą z pomnożenia liczby kilometrów faktycznego przebiegu pojazdu dla celów podatnika oraz stawki za jeden kilometr przebiegu. Oznacza to, że podatnik może zaliczyć do kosztów podatkowych tego rodzaju wydatki w granicach wskazanego w przepisie limitu. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z 25 marca 2002 r. w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli i motorowerów niebędących własnością pracodawcy (Dz. U. Nr 27 poz. 271, z późn. zm.) stawki za 1 kilometr nie mogą być większe niż:  dla samochodu osobowego: o pojemności skokowej silnika do 900 cm3 —0,4488 zł; o pojemności skokowej silnika powyżej 900 cm3— 0,7195 zł.

Zobacz też: Jak odliczyć 100% VAT po pierwszym kwietnia?

W orzecznictwie administracyjnoprawnym możliwość ujęcia czynszu ponad limit określony w przepisach doczekało się dwóch - przeciwstawnych sobie - poglądów. Zgodnie z pierwszym z nich wydatki ponoszone z tytułu czynszu najmu samochodu nie są ograniczone limitem wynikającym z pomnożenia liczby kilometrów faktycznego przebiegu pojazdu i stawki za jeden kilometr określonej w odrębnych przepisach (wyrok NSA w Warszawie z dnia 20.08.2013 r., sygn. II FSK 2447/11 i sygn. II FSK 2446/11; z dnia 16 marca 2012 r. sygn. II FSK 2030/10; z dnia 17 października 2012 r., sygn. II FSK 467/11; z dnia 06.05.2011 r., sygn. I SA/Wr 413/11 ). Zgodnie ze stanowiskiem przeciwnym wynagrodzenie za korzystanie z cudzej rzeczy jest kosztem jej używania, co w konsekwencji pozwala na zaliczenie go do kosztów uzyskania przychodu ale tylko do wysokości określonego rozporządzeniem limitu. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie "koszty używania" cudzej rzeczy obejmują wynagrodzenie za korzystanie z tej rzeczy, koszty eksploatacyjne oraz inne z tym związane. Koszty używania rzeczy są pojęciem szerszym niż koszty eksploatacyjne. Do wydatków z tytułu używania samochodu osobowego niestanowiących własności podatnika zalicza się zatem wszystkie sumy wydane w związku z posługiwaniem się rzeczą, korzystaniem z rzeczy - a więc również czynsz z tytułu najmu rzeczy. Wynagrodzenie za korzystanie z cudzej rzeczy jest kosztem jej używania (wyrok z dnia 25.03.2010 r., sygn. II FSK 1890/08). W podobnym tonie wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 09.07.2008 r., sygn. I SA/Lu 186/08  stwierdził, iż do wydatków objętych limitem określonym w treści art. 16 ust. 1 pkt 51 ustawy z 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych zalicza się wszystkie wydatki ponoszone z tytułu używania dla potrzeb działalności gospodarczej samochodu nie stanowiącego własności podatnika, w tym także czynsz, ubezpieczenie, paliwo, części zamienne itp. Aby skorzystać z możliwości zaliczenia przez podatnika kosztów, o których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 51 ustawy, do kosztów uzyskania przychodów, wydatki te powinny zostać udokumentowane w granicach określonych tym przepisem zgodnie z wymaganiami określonymi w ustawie. Takie wymagania określone zostały w art. 16 ust. 1 pkt 51 i ust. 5 ustawy.

Zobacz też: Obiad z klientem, a koszt uzyskania przychodu

Chcąc rozwiać wszelkie wątpliwości w zakresie możliwości zaliczania do kosztów uzyskania przychodów czynszu najmu samochodu w pełnej wysokości,  a w konsekwencji,  zapewnienia jednolitego stosowania przepisów prawa podatkowego przez organy podatkowe oraz organy kontroli skarbowej Minister Finansów w interpretacji ogólnej z dnia 03.12.2013 r., syg. DD2/033/55/MWJ/13/RD-111005 zauważył, iż wydatki z tytułu czynszu najmu samochodu osobowego używanego dla potrzeb działalności gospodarczej nie są ograniczone limitem określonym w tych przepisach.

Biorąc pod uwagę korzystną i obecnie obowiązującą dla Przedsiębiorcy interpretację ogólną Ministra Finansów wskazać należy, że wydatki z tytułu czynszu najmu samochodu osobowego używanego dla potrzeb działalności gospodarczej  nie są ograniczone limitem określonym w tych przepisach.

Tekst: Grzegorz Wachołek, Igor Klimkowski ECDDP Spółka Doradztwa Podatkowego