Pośrednictwo w transporcie międzynarodowym, a preferencyjny VAT

Wyobraźmy sobie sytuację, w której podatnik świadczy usługi polegające na pośredniczeniu między firmami kurierskimi i przewozowymi świadczącymi  usługi przewozu międzynarodowego (lotniczego i morskiego), a krajowymi odbiorcami towarów przywożonych spoza obszaru Unii Europejskiej (będących zarówno przedsiębiorcami, jak i osobami niebędącymi przedsiębiorcami). Rolą podatnika jest taka organizacja transportu przesyłek, aby koszty tego transportu były jak najniższe. Podatnik ma wątpliwość, czy w takiej sytuacji, jest on uprawniony do zastosowania stawki podatku od towarów i usług w wysokości 0% w odniesieniu do świadczonych przez siebie na rzecz podmiotów krajowych usług pośrednictwa?

Zobacz też: Sprzedaż towarów za symboliczną złotówkę, a niezbędne uzasadnienia

Miejsce opodatkowania

W pierwszym rzędzie należy wskazać, że podatek od towarów i usług jest podatkiem o charakterze terytorialnym. Opodatkowaniu w danym państwie podlegają tylko te czynności, które zostały uznane za wykonane w danym państwie. W tym wypadku określenie miejsca świadczenia wyznacza miejsce opodatkowania. Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 28b ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług (zwanej dalej ustawą o VAT), miejscem świadczenia (krajem opodatkowania) usług w przypadku świadczenia usług na rzecz podatnika jest miejsce (kraj), w którym podatnik będący usługobiorcą posiada siedzibę działalności gospodarczej. Stosownie natomiast do § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 16 grudnia 2013 r. w sprawie miejsca świadczenia usług oraz zwrotu kwoty podatku naliczonego jednostce dokonującej nabycia (importu) towarów lub usług w przypadku świadczenia, środkami transportu morskiego lub lotniczego, usług międzynarodowego transportu towarów na rzecz podmiotów niebędących podatnikami (w uproszczeniu przedsiębiorcami) miejscem świadczenia (krajem opodatkowania) tych usług jest terytorium kraju (czyli Polska).

Stawka podatku 0%

W myśl art. 83 ust. 1 pkt 23 ustawy o VAT, stawkę podatku w wysokości 0% można zastosować do usług transportu międzynarodowego. Przez usługi te, na mocy art. 83 ust. 3 pkt 1 ww. ustawy, rozumie się w przypadku towarów przewóz lub inny sposób przemieszczania towarów:

• z miejsca wyjazdu (nadania) na terytorium kraju do miejsca przyjazdu (przeznaczenia) poza terytorium Unii Europejskiej,
• z miejsca wyjazdu (nadania) poza terytorium Unii Europejskiej do miejsca przyjazdu (przeznaczenia) na terytorium kraju,
• z miejsca wyjazdu (nadania) poza terytorium Unii Europejskiej do miejsca przyjazdu (przeznaczenia) poza terytorium Unii Europejskiej, jeżeli trasa przebiega na pewnym odcinku przez terytorium kraju (tranzyt),
• z miejsca wyjazdu (nadania) na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju do miejsca przyjazdu (przeznaczenia) poza terytorium Unii Europejskiej lub z miejsca wyjazdu (nadania) poza terytorium Unii Europejskiej do miejsca przyjazdu (przeznaczenia) na terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium kraju, jeżeli trasa przebiega na pewnym odcinku przez terytorium kraju.

Stosownie natomiast do art. 83 ust. 3 pkt 3 ustawy, przez usługi transportu międzynarodowego można rozumieć też usługi pośrednictwa i spedycji międzynarodowej, związane z usługami transportu międzynarodowego. Zatem usługi pośrednictwa, które wykonuje podatnik można uznać za usługi transportu międzynarodowego. Jednakże dla zastosowania preferencyjnej 0% stawki podatku niezbędne jest posiadanie przez tego podatnika odpowiedniej dokumentacji stanowiącej dowód zrealizowania ww. usług.

Zobacz też: Korekta zaliczek na podatek dochodowy w czasie roku i po złożeniu zeznania a odsetki od zaległości podatkowych.

Odpowiednia dokumentacja

Stosownie do art. 83 ust. 5 ustawy, dokumentami stanowiącymi dowód świadczenia usług, o których mowa w ust. 1 pkt 23 ustawy o VAT (tj. usług transportu międzynarodowego), są w przypadku transportu:

• towarów przez przewoźnika lub spedytora – list przewozowy lub dokument spedytorski (kolejowy, lotniczy, samochodowy, konosament morski, konosament żeglugi śródlądowej), stosowany wyłącznie w komunikacji międzynarodowej, lub inny dokument, z którego jednoznacznie wynika, że w wyniku przewozu z miejsca nadania do miejsca przeznaczenia nastąpiło przekroczenie granicy z państwem trzecim, oraz faktura wystawiona przez przewoźnika (spedytora),
• towarów importowanych – oprócz dokumentów, o których mowa powyżej, dokument potwierdzony przez urząd celny, z którego jednoznacznie wynika fakt wliczenia wartości usługi do podstawy opodatkowania z tytułu importu towarów.

Zobacz też: Data wystawienia faktury, data sprzedaży, a przepisy ustawy o VAT

Jak wynika z ww. przepisu, prawo podatnika do zastosowania dla usług pośrednictwa w międzynarodowym transporcie towarów preferencyjnej stawki podatku 0 % uzależnione jest od posiadania dokumentów potwierdzających jednoznacznie, że w wyniku przewozu towaru z miejsca nadania do miejsca przeznaczenia nastąpiło przekroczenie granicy z państwem trzecim. Obowiązek udowodnienia tego faktu spoczywa na podatniku. Kluczowym jest posiadanie przez niego listu przewozowego stosowanego w komunikacji międzynarodowej (który potwierdzałby fakt, iż nastąpiło przekroczenie granicy z państwem trzecim) oraz faktury wystawionej przez przewoźnika. Ustawodawca dopuszcza również inne dokumenty, przy czym nie określono, jakie to mają być dowody. Dowodem może więc być w tym wypadku wszystko co przyczyni się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Ponadto, w przypadku towarów importowanych, podatnik powinien posiadać dokument potwierdzony przez urząd celny, z którego jednoznacznie wynika fakt wliczenia wartości usługi do podstawy opodatkowania z tytułu importu towarów. Dokumentem tym może być poświadczone zgłoszenie celne (PZC).

Podsumowując, podatnik świadczący na rzecz nabywców krajowych usługi pośrednictwa związane z międzynarodowym transportem towarów, uprawniony jest do zastosowania stawki podatku od towarów i usług w wysokości 0% w odniesieniu do świadczonych przez siebie usług, pod warunkiem że zgromadzi odpowiednią dokumentację.

Tekst: Małgorzata Lehmann-Ziaja, konsultant podatkowy w ECDDP Sp. z o. o.