Kary umowne uiszczane przez odbiorcę towarów/usług

Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o PDOP do kosztów uzyskania przychodów nie można zaliczać kar umownych oraz odszkodowań wypłaconych z tytułu:

• wady dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług,
• zwłoki w dostarczeniu towaru wolnego od wad,
• zwłoki w usunięciu wad towarów albo wykonanych robót lub usług.

Powyższy przepis dotyczy wyłącznie dostawców towarów/podmioty świadczące usługi – jeśli dostawa lub świadczenie będą wadliwe. W przypadku wypłaty kary umownej/odszkodowania przez odbiorcę towarów/usług, wypłacona kwota nie mieści się w zakresie powyższego przepisu.

Zobacz też: Utrata polskiego prawa jazdy w Niemczech - co dalej robić ?

Zauważyć należy jednak, iż sam fakt niezaliczenia odszkodowania czy kary umownej do wydatków określonych w art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o PDOP  nie decyduje jeszcze o tym, czy wydatek ten jest kosztem uzyskania przychodów. Wydatek taki musi bowiem spełniać ogólną zasadę zawartą w art. 15 ust. 1 ustawy o PDOP tj. istnienie związku przyczynowo – skutkowego poniesionego wydatku z przychodem, lub też wydatek ten musi służyć zachowaniu lub zabezpieczeniu źródła przychodów. Wydatek powinien być poniesiony w celu osiągnięcia przychodu albo w celu zabezpieczenia bądź zachowania źródła przychodów. 

Można spotkać się także ze stanowiskiem organów podatkowych, zgodnie z którym każda kara umowna niewypełniająca kryteriów wskazanych w art. 16 ust. 1 ustawy o PDOP może stanowić koszt uzyskania przychodu. Dla przykładu wskazać można pismo Drugiego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie z 14 sierpnia 2007 r., sygn. 1472/ROP1/423-222/07/KUKM): koszt uzyskania przychodów może stanowić także kara umowna wypłacona na skutek niewykonania zobowiązania. Jej zastrzeżenie w momencie zawierania umowy jest racjonalnym i logicznym narzędziem zabezpieczającym strony umowy. Natomiast wypłacenie kary umownej z tytułu niewykonania umowy logicznie zabezpiecza źródło przychodu, ponieważ podmiot, który umownych kar z tytułu niewykonania zobowiązania nie płaci, naraża się na utratę zaufania i wiarygodności u kontrahentów, co może skutkować utratą źródła przychodu”. Wskazać jednak należy, że w związku z treścią przepisu zawartego w art. 15 ust. 1 ustawy o PDOP, takie stanowisko wiąże się z bardzo wysokim ryzykiem podatkowym.

Zobacz też: Stawka 0% podatku VAT dla usług transportu międzynarodowego

W przypadku zatem braku możliwości stwierdzenia obiektywnych i bezspornych przyczyn wypłaty kary umownej/odszkodowania pozwalających potwierdzić związek wydatku z możliwością uzyskania/zabezpieczenia przychodu (np. bezpośredni związek kary umownej z zapewnieniem realizacji konkretnego kontraktu z innym klientem), zalecane jest wyłączenie wydatku w postaci kary umownej/odszkodowania z kosztów uzyskania przychodu.

Stan prawny: 08.01.2015 r.

Tekst: Igor Klimkowski. ECDDP