Zakup dokumentacji technicznej urządzenia przemysłowego od kontrahenta zagranicznego

Postępujący rozwój gospodarki oraz chęć wprowadzania różnego rodzaju innowacji w zakresie rozwiązań technologicznych sprawiają, że polscy przedsiębiorcy w ramach prowadzonej działalności coraz częściej dokonują nabycia urządzeń przemysłowych od zagranicznych kontrahentów. Zdarza się ponadto, że zakup nie dotyczy samego urządzenia, a w istocie technicznej dokumentacji urządzenia obejmującej instrukcje, katalogi oraz wszelką dokumentację niezbędną dla celów eksploatacyjnych urządzenia. Wątpliwości przedsiębiorców budzi w tej sytuacji, to czy jako nabywcy dokumentacji technicznej są zobowiązani do odprowadzenia podatku u źródła.

Na gruncie przepisów ustawy o PDOP osoby prawne, które dokonują wypłaty m.in. za należności z tytułów wymienionych w art. 21 ust. 1 są obowiązane jako płatnicy pobierać, w dniu dokonania wypłaty zryczałtowany podatek dochodowy, czyli tzw. podatek u źródła (art. 26 ust. 1 ustawy o PDOP). W celu określenia obowiązków w zakresie pobrania podatku u źródła w pierwszej kolejności należy zbadać, czy przedmiot analizowanej umowy został objęty regulacją art. 21 ust. 1 ustawy o PDOP.  Zgodnie ze wskazanym przepisem, opodatkowaniu zryczałtowanym podatkiem dochodowym podlegają przychody m.in. z praw autorskich lub praw pokrewnych, z praw do projektów wynalazczych, znaków towarowych i wzorów zdobniczych, w tym również ze sprzedaży tych praw, z należności za udostępnienie tajemnicy receptury lub procesu produkcyjnego, za użytkowanie lub prawo do użytkowania urządzenia przemysłowego, w tym także środka transportu, urządzenia handlowego lub naukowego, za informacje związane ze zdobytym doświadczeniem w dziedzinie przemysłowej, handlowej lub naukowej (know-how).

Zobacz też: Podatek u źródła uregulowany przez płatnika a prawo do kosztów

Mając na uwadze kształt omawianych regulacji prawnopodatkowych wskazać należy, że co do zasady dokonanie transakcji, której przedmiotem jest nabycie samej dokumentacji technicznej nie rodzi obowiązku po stronie kupującego do pobrania podatku u źródła od kwoty wynagrodzenia należnego zagranicznemu kontrahentowi. Zakup dokumentacji jako takiej nie został bowiem wymieniony wprost w art. 21 ust. 1 ustawy o PDOP. Niemniej jednak bardzo często umowom, których przedmiotem jest nabycie dokumentacji technicznej można przypisać charakter mieszany, gdyż w ich ramach równolegle upoważnia się kupującego do korzystania z dokumentacji (jako utworu) na wymienionych polach eksploatacji, takich jak wykorzystywanie, kopiowanie czy modyfikowanie dokumentacji oraz do wykonywania osobistych praw autorskich i praw pochodnych.

Zarówno udzielenie licencji do utworu, jak i udzielenie zgody na wykonywanie praw autorskich oraz praw pochodnych, bez przeniesienia praw autorskich podlega dyspozycji art. 21 ust. 1  ustawy o PDOP. Przepis ten, jako realizacja zasady ograniczonego obowiązku podatkowego w odniesieniu do nierezydentów, wprowadza obowiązek pobrania zryczałtowanego podatku u źródła w wysokości 20% przychodu uzyskanego z tych tytułów. Jednakże rozpatrując każdy indywidualny przypadek należy mieć na uwadze również umowy o zapobieżeniu podwójnemu opodatkowaniu, których postanowienia bardzo często znacznie obniżają stawki podatku. Stawkę wynikającą z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania można zastosować jedynie pod warunkiem posiadania certyfikatu rezydencji kontrahenta zagranicznego.

Zobacz też: Nowe wzory formularza wpłaty gotówkowej oraz polecenia przelewu na rachunek organu celnego

Złożoność problematyki opodatkowania zryczałtowanym podatkiem u źródła wynagrodzenia z tytułu wykonania umów mieszanych wynika z faktu, iż przedmiotem umowy są świadczenia różnego rodzaju, z których tylko część może podlegać opodatkowaniu u źródła. Tematyka dotycząca realizacji wskazanych umów oraz ich prawnopodatkowej kwalifikacji wielokrotnie była podejmowana w piśmiennictwie oraz orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Zagadnienie to  wnikliwie zostało przedstawione w Komentarzu do Modelowej Konwencji OECD. Zdaniem autorów Komentarza nie można jednoznacznie określić trybu postępowania z umowami mieszanymi, dlatego też proponuje się dwie koncepcje odnoszące się do omawianej kwestii. Jeżeli z treści umowy wynika, iż jedno ze świadczeń będących przedmiotem umowy ma charakter wiodący, natomiast pozostałym można przypisać charakter pomocniczy bądź o znikomym znaczeniu, wówczas do całości świadczeń stosuje się zasady opodatkowania właściwe dla świadczenia głównego i nie jest dopuszczalny podział wynagrodzenia na poszczególne elementy. Inną metodę postępowania należy przyjąć w odniesieniu do umowy, w której nie zostały wyraźnie zakreślone pozycje danych świadczeń, wobec czego dopuszczalne jest ich wyodrębnienie i zastosowanie do każdego z nich odpowiednich zasad podatkowych. W takiej sytuacji ważne jest, aby już w umowie poszczególnym czynnościom składającym się na jej przedmiot przyporządkować ich wartość pieniężną, co może zmniejszyć ryzyko zakwestionowania przez organ podatkowy przyjętej koncepcji opodatkowania umowy mieszanej.

Zobacz też: Techniczny sposób poboru podatku u źródła przez płatnika na gruncie ustawy o PDOP

Odnosząc się do omawianego przypadku dotyczącego nabycia dokumentacji technicznej wraz z nabyciem praw do korzystania z dokumentacji w postaci licencji oraz praw do wykonywania osobistych praw autorskich i praw pochodnych, należy zwrócić szczególną uwagę na pozycję danych elementów i ich wzajemne zależności oraz ewentualnie na możliwość wyodrębnienia kwot  przypadających na poszczególne świadczenia. Mogłoby się wydawać, że nabycie dokumentacji stanowi główny element umowy, jednakże stwierdzić należy, iż pozostałym elementom nie można przypisać charakteru ubocznego ani tym bardziej znikomego. Przede wszystkim zakup samej dokumentacji bez prawa do korzystania z niej nie spełniłby celu, dla którego dokonuje się zakupu tego typu dokumentacji, tj. prawidłowego wykorzystania w celu eksploatacji urządzenia przemysłowego. Z racjonalnego punktu widzenia należy zatem odrzucić koncepcję rozdziału kwot za poszczególne świadczenia,  gdyż te stanowią kompleksowy przedmiot umowy, a po dokonaniu rozbicia na jednostkowe elementy, nie mają większego znaczenia dla nabywcy. Wobec czego, jeżeli wynikającymi z umowy świadczeniami wiodącymi są świadczenia co do których przepisy podatkowe nakazują potrącić podatek u źródła, całe wynagrodzenie powinno zostać opodatkowane tym podatkiem. Nie mniej jednak, można wykluczyć możliwości obrony odmiennego stanowiska w sytuacji posiadania przez wypłacającego dokumentów określających wartość poszczególnych elementów składających się na przedmiot umowy, co pozwalałoby na uwzględnienie podatku u źródła tylko wobec części świadczeń umownych. Jednakże takie postępowanie obarczone jest ryzykiem zakwestionowania przez organ podatkowy dokonanych w ten sposób rozliczeń.

Tekst: Tomasz Musialski, Konsultant podatkowy w Dziale Podatków Bezpośrednich ECDDP