Katalizatory samochodowe - działanie, rodzaje, eksploatacja

Jeszcze kilkadziesiąt lat temu mało komu wydawało się potrzebne urządzenie, które powoduje, że spaliny z samochodu są czystsze, a przy tym bardziej przyjazne atmosferze i środowisku. Jednak rozwój motoryzacji – postęp technologiczny, wzrost ilości aut na drogach, a przede wszystkim postawienie na ekologię przez największych graczy tego świata, wymogło na producentach pewną zmianę w podejściu do tych zjawisk.

Polecamy: Samochód w firmie - zmiany od 1 kwietnia 2014

Działanie

Pełna nazwa brzmi: reaktor katalityczny. Wewnątrz urządzenia znajdują się substancje chemiczne, które powodują przyspieszenie reakcji wewnątrz samych spalin w samochodzie. W rezultacie powstają substancje, które są mniej uciążliwe dla środowiska. Aby osiągnąć jak najlepsze działanie, stosuje się sondy lambda, które dostarczają silnikowi danych o ilości i jakości spalin.

Zobacz też: Volkswagen Passat B5 FL: wycięcie katalizatora. Krok po kroku

Rodzaje

Zastosowanie konkretnego rodzaju tego urządzenia jest różne, w zależności od rodzaju zapłonu silnika:

A/ Zapłon iskrowy: tutaj stosuje się reaktory trójfunkcyjne TWC, które redukują tlenki azotu oraz jednocześnie utleniają węglowodory do wody i dwutlenku węgla oraz tlenek węgla do postaci dwutlenku węgla.

B/ Zapłon samoczynny: w tym przypadku stosowane są  reaktory utleniające, które powodują utlenienie węglowodorów i tlenku węgla. Jednoczesna redukcja jest w tym przypadku niemożliwa ze względu na fakt pracy tych silników na mieszankach ubogich.

Zobacz też: Dlaczego psuje się katalizator?

W zasadzie można założyć katalizator w prawie każdym samochodzie, jednak warunkiem jest odpowiedni skład mieszanki paliwowo-powietrznej. Ponadto, tylko silniki z wtryskiem paliwa i kontrolą np. przez sondy lambda, daje możliwość pełnego wykorzystania możliwości systemu.

Eksploatacja

Kilkanaście lat temu, katalizatory nie były najtrwalszym elementem, więc zalecało się sprawdzanie ich stanu co 30-50 tys. kilometrów. Dzisiaj w nowych pojazdach wytrzymują co najmniej 80 tys. km., a nawet dwukrotnie więcej. Pamiętajmy jednak, że wydajność mocno wyeksploatowanego katalizatora spada.

Należy pamiętać, że katalizator działa w bardzo wysokiej temperaturze wewnętrznej, nawet 500-800 stopni Celsjusza, dlatego jest podatny na wszelkie uszkodzenia zewnętrzne np. szok wywołany zetknięciem z bardzo niską temperaturą.

Problemem w trwałości może być ciągła jazda na nierozgrzanym silniku przy bogatej mieszance. Niedopalone paliwo trafia do układu wydechowego, a w rezultacie do katalizatora. Mieszanka spala się dopiero po zetknięciu z ceramiczną „gąbką”, powodując znaczny wzrost temperatury i nadmierne zużycie elementu.

Zobacz też: Czy można stosować katalizatory uniwersalne?

Innym problemem są instalacje LPG. Przy dobrej regulacji, nie powinno się nic dziać, jednak przy zaburzonym stosunku propanu do butanu i mieszanki gazowo-powietrznej, można zatkać katalizator nawet po przejechaniu kilkuset kilometrów.

Należy pamiętać, że wymiana na nowy w ASO lub ewentualna naprawa katalizatora  jest bardzo kosztowna. Dlatego też zaleca się poszukanie go na własną rękę – używanego z demontażu lub wśród zamienników

Dość popularne stało się usuwanie katalizatora, jednak to zależy od wyposażenia auta w sondę lambda lub inne czujniki. Demontaż może spowodować, że odczyt mieszanki będzie nadal prawidłowy i kontrolka: Check Engine, nie zapali się, a sonda nie „zwariuje”. Jednakże, istnieje bardzo wysokie prawdopodobieństwo, że wystąpi problem z prawidłowym działaniem silnika i elektronicznym sterowaniem jego pracą . Często zdarza się, że wzrasta spalanie, a poprawia się dźwięk silnika i ewentualnie wzrasta moc pojazdu.

Po usunięciu, proponuje się wspawanie fragmentu rury lub zamontowanie strumienicy.

Zobacz też: Kiedy należy wymienić katalizator?

Jednak inni rekomendują usunięcie „wnętrzności” i pozostawienie samej obudowy katalizatora.

Opinie co do celowości takich działań wśród właścicieli są podzielone, więc nie ma złotego środka i jednoznacznej odpowiedzi.

Czy na starym katalizatorze można zarobić?

Oddanie katalizatora do skupu może okazać się bardzo korzystne finansowo. Odzyskiwane z nich są: platyna, rod i pallat. Należy poszukać dobrego punktu zajmującego się skupem, a można zarobić od 100 do 1500 zł, w zależności od marki, modelu, wagi i wielkości. W przeszłości katalizatory były cięższe, wiec najwięcej otrzymamy ze starszych modeli z lat 1990-2000.