Kiedy ubezpieczyciel może zmniejszyć wysokość odszkodowania?

• Ubezpieczyciel może pomniejszyć odszkodowanie nawet o 70%
• Niewłaściwe zachowanie poszkodowanego musi mieć związek ze szkodą
• Ofiara wypadku często zostaje ukarana za nietrzeźwość lub nieostrożność
• KNF niebawem chce wprowadzić bardziej przejrzyste zasady miarkowania

Ubezpieczyciel może pomniejszyć odszkodowanie nawet o 70%

Obowiązujące przepisy przyznają ubezpieczycielom prawo do redukcji odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli poszkodowana osoba poprzez swoje zachowanie przyczyniła się do wypadku. Trudno się dziwić, że zakłady ubezpieczeniowe skwapliwie korzystają z takiej możliwości. Niekiedy obniżka odszkodowania w ramach tzw. miarkowania wynosi aż 50% - 70%. Taka sankcja jest nieakceptowalna dla większości poszkodowanych. Przykłady zakończonych spraw sądowych potwierdzają, że ofiary wypadków powinny kwestionować ustalenia ubezpieczyciela. Dzięki temu, można wywalczyć wyższe odszkodowanie.

Zobacz też: Podatek Religi podniesie koszty polis komunikacyjnych?

Niewłaściwe zachowanie poszkodowanego musi mieć związek ze szkodą

Ubezpieczyciele posiadają mocną podstawę prawną do obniżania wysokości odszkodowań. Mowa o artykule 362 kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem, „jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron”. Kolejną podstawą do redukcji odszkodowania dla ofiary wypadku, jest bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy między zachowaniem tej osoby i zaistniałą szkodą. Ubezpieczyciel zwykle nie musi udowodnić winy osobie, dla której przewidziano redukcję odszkodowania (za szkody majątkowe) lub zadośćuczynienia (za szkody niemajątkowe). Zwykle konieczne jest tylko wskazanie okoliczności i dowodów, które świadczą o tym, że poszkodowany zachował się w sposób obiektywnie nieprawidłowy (np. nie zadbał o oświetlenie roweru).

Ofiara wypadku często zostaje ukarana za nietrzeźwość lub nieostrożność

Obniżka wypłacanej kwoty z ubezpieczenia (oblicz swoje OC AC w kalkulatorze Ubea.pl) w związku z winą ofiary (tzw. miarkowanie), najczęściej dotyczy poważnych szkód na osobie (śmierć, kalectwo). Przyczyną miarkowania może być na przykład:

• nietrzeźwość ofiary (zobacz: Wyrok Sądu Okręgowego w Suwałkach z 28 sierpnia 2013 r. - sygn. akt. I Ca 217/13)
• brak zapiętych pasów bezpieczeństwa (zobacz: Wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 26 stycznia 2012 r. - sygn. akt I ACa 1483/11)
• nieostrożność rowerzysty (zobacz: Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 23 listopada 2012 r. - sygn. akt I ACa 807/12)

Zobacz też: Kiedy zapłacisz składkę OC za innego kierowcę?

Poniższe przykłady wskazują również, że sąd bywa bardziej łaskawy dla poszkodowanego niż ubezpieczyciel. Do rzadkości nie należą przypadki, w których firma ubezpieczeniowa szacuje stopień przyczynienia się do wypadku na poziomie 40% - 50%, a sąd obniża ten współczynnik o połowę. Duże znaczenie w subiektywnej ocenie sądu mogą mieć takie czynniki, jak wiek osoby poszkodowanej lub zmarłej oraz sytuacja życiowa rodziny po wypadku. W pewnych okolicznościach, sąd może w ogóle odstąpić od miarkowania, mimo że nieprawidłowe zachowanie poszkodowanego nie wzbudza wątpliwości (zobacz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 sierpnia 2006 r. - sygn. akt IV CSK 118/06).   

Przykładowe wyroki sądów, które dotyczyły przyczynienia się do wypadku komunikacyjnego przez poszkodowanego
Nazwa sądu oraz sygnatura akt ↓	Okoliczności wypadku, którego dotyczyła sprawa sądowa	Stopień przyczynienia się do wypadku przez poszkodowanego (według oceny sądu)
Wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 26 stycznia                 2012 r. (sygn. akt I ACa 1483/11)	Pasażerka zmarła po wypadku spowodowanym przez kierowcę auta (powód wypadku: niedostosowanie prędkości do warunków jazdy i umiejętności). Pasażerka w chwili wypadku nie posiadała zapiętych pasów bezpieczeństwa, co znacznie zwiększyło jej obrażenia. Ubezpieczyciel pomniejszył zadośćuczynienie dla rodziny o 30%.	30%
Wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 18 marca 2008 r. (sygn. akt II C 80/06)	Nieletni kierowca bez uprawnień potrącił nietrzeźwą pieszą i następnie zbiegł z miejsca wypadku. Kierowca nie włączył świateł mijania i nie zachował ostrożności w okolicach przejścia dla pieszych. Ubezpieczyciel uznał, że nietrzeźwa ofiara w 20% przyczyniła się do wypadku. Według sądu, sama nietrzeźwość ofiary, nie uzasadnia miarkowania. Dlatego wyrok przewidywał wypłatę 100% odszkodowania dla synów zmarłej kobiety.	0%
Wyrok Sądu Okręgowego w Suwałkach z 28 sierpnia 2013 r. (sygn. akt. I Ca 217/13)	Zbyt szybko jadący samochód, ze skutkiem śmiertelnym potrącił rowerzystę  poruszającego się blisko osi jezdni. Kierowca samochodu był nietrzeźwy. Rowerzysta również znajdował się pod wpływem alkoholu i wykonał niesygnalizowany skręt. Sąd uznał, że zmarły w 10% przyczynił się do wypadku.	10%
Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 23 listopada 2012 r. (sygn. akt I ACa 807/12)	Kierowca samochodu (nieposiadający uprawnień) potrącił rowerzystę ze skutkiem śmiertelnym. Ofiara wypadku nieostrożnie zmieniła kierunek jazdy, a kierujący znacznie przekroczył prędkość. Ubezpieczyciel uznał, że ofiara w 50% przyczyniła się do wypadku. Sąd obniżył tę wartość do 30%.	30%

Źródło: opracowanie własne na podstawie orzeczeń sądów

KNF niebawem chce wprowadzić bardziej przejrzyste zasady miarkowania

Redukcja świadczeń wypłacanych ofiarom wypadków lub ich rodzinom, ze zrozumiałych względów wzbudza duże kontrowersje. Dlatego Komisja Nadzoru Finansowego niedawno opublikowała projekt nowej rekomendacji, która precyzuje reguły miarkowania w szkodach osobowych. Zgodnie z zasadami projektowanymi przez KNF, ubezpieczyciel będzie musiał dokładnie poinformować ofiarę wypadku lub jej krewnych o uwzględnionych dowodach i okolicznościach zdarzenia. Osoba domagająca się wypłaty odszkodowania, otrzyma również dokładne informacje na temat procentowej i kwotowej redukcji tej sumy. Podobnie jak obecnie, stanowisko ubezpieczyciela będzie można kwestionować przed sądem. 

Źródło: Porównywarka OC AC Ubea.pl