Czy mandat może się przedawnić?

Od kiedy liczy się termin przedawnienia

Zgodnie z art. 45 §3 kodeksu wykroczeń, grzywna stwierdzona mandatem nie może być dochodzona po upływie 3 lat od daty uprawomocnienia.

Kwestia uprawomocnienia się mandatu zależna jest od tego, z jakim mandatem mamy do czynienia – a rozróżniamy rodzaje mandatów karnych:

1. płatne bezpośrednio funkcjonariuszowi (gotówkowe) – dot. wyłącznie  osoby czasowo przebywającej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub niemającej stałego miejsca zamieszkania albo pobytu.

2. kredytowe – płatne w terminie 7 dni od daty pokwitowania (przy zatrzymaniu sprawcy na gorącym uczynku)

3. zaoczne – w przypadku ustalenia sprawcy w oparciu np. o zapis fotoradaru, czy wystawienia mandatu pod nieobecność sprawcy (np. za złe parkowanie) – płatne w terminie 7 dni od otrzymania.

Zobacz też: Brak badań technicznych, a odszkodowanie po kolizji

W przypadku mandatu karnego określonego w pkt. 1 i 3 – uprawomocnia się on wraz z chwilą zapłaty mandatu (bezpośrednio Policjantowi – lub w terminie określonym w mandacie zaocznym). Mandat kredytowy uprawomocnia się wraz z pokwitowaniem jego odbioru.

W przypadku nie zapłacenia w terminie mandatu zaocznego – organ, który go wystawił składa do sądu wniosek o ukaranie sprawcy w trybie procesowym (taki mandat nie może się uprawomocnić, więc nie mógłby być dochodzony w ramach postępowania egzekucyjnego w administracji).

W związku z powyższym – przedawnić może się jedynie mandat kredytowy.

Możliwość pociągnięcia do odpowiedzialność zaś za wykroczenia ścigane w trybie procesowym (w przypadku nie zapłacenia mandatu zaocznego lub odmowie przyjęcia mandatu kredytowego), wynosi rok od dnia popełnienia wykroczenia. Jeśli w ww. terminie wszczęto postępowanie sądowe – okres ten wydłuża się do dwóch lat.  

 Innymi słowy jeśli, w ciągu dwóch lat od dnia popełnienia wykroczenia nie zapadnie prawomocne orzeczenie – wykroczenie podlega przedawnieniu.

Okres przedawnienia mandatu kredytowego

Jak było to wspomniane, mandat karny kredytowy, przedawnia się wraz z upływem 3 lat od dnia jego uprawomocnienia (nie należy mylić tego terminu – z 1 rocznym terminem przedawnienia ścigania wykroczeń). Jeśli więc w ciągu ww. terminu Naczelnik Urzędu Skarbowego (będący co do zasady organem administracji odpowiedzialnym za egzekucję należności skarbu Państwa) nie podejmie skutecznych czynności zmierzających do ściągnięcia grzywny – zobowiązanie to przedawni się.

W praktyce jednak – termin ten jest na tyle długi, że możliwość uniknięcia mandatu z uwagi na jego przedawnienie jest niewielka.

Jednym z „ulubionych” narzędzi Urzędów Skarbowych w zakresie egzekucji mandatów karnych potrącanie odpowiednich kwot z należności z tytułu zwrotu nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych.

Zobacz też: Czym jest ubezpieczenie NNW? Czy warto je wykupić?

Kiedy nie można wystawić mandatu z uwagi na upływ czasu

W przypadku wszystkich mandatów – organy są uprawnione do ich wystawienia w określonym okienku czasowym tj. jeśli:

a) schwytano sprawcę wykroczenia na gorącym uczynku lub bezpośrednio po popełnieniu wykroczenia – w ciągu 14 dni od daty ujawnienia czynu

b) stwierdzono popełnienie wykroczenia naocznie pod nieobecność sprawcy, a nie zachodzi wątpliwość co do sprawcy czynu – w ciągu 90 dni od daty ujawnienia czynu

c) stwierdzono popełnienie wykroczenia za pomocą przyrządu kontrolno-pomiarowego lub urządzenia rejestrującego, a sprawca nie został schwytany na gorącym uczynku lub bezpośrednio potem, i nie zachodzi wątpliwość co do sprawcy czynu – w ciągu 180 dni oda daty ujawnienia czynu.

Zobacz też: Radio CB – czy jego używanie jest legalne?

Zgodnie z dominującym poglądem – terminy te nie są liczone od dnia popełnienia wykroczenia – ani nawet jego (prostego)ujawnienia (np. odczytu danych z fotoradaru)– ale od momentu ustalenia wszystkich okoliczności niezbędnych do wystawienia mandatu (tj. np. osoby sprawcy) (stwierdzenie wykroczenia)  Tak m.in.  W. Kotowski w : W. Kotowski, B. Kurzępa, Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia. Komentarz. Warszawa 2008.