Umorzenie wierzytelności w świetle ulgi za złe długi

Wymagane jest przy tym uprawdopodobnienie nieściągalności wierzytelności, a więc upłynięcie okresu 150 dni od momentu upływu terminu płatności, w trakcie którego to okresu wierzytelność nie mogła zostać uregulowana lub zbyta w jakiejkolwiek formie (art. 89a ust. 1a ustawy o VAT). Jeśli uprawdopodobnienie nieściągalności dotyczy jedynie części kwoty, korektę stosuje się odpowiednio. Dodatkowo dłużnik podatnika nie może znajdować się w trakcie postępowania upadłościowego bądź likwidacji – ani w momencie dostawy towaru lub świadczenia usług, ani na dzień poprzedzający dzień złożenia deklaracji podatkowej w której wierzyciel koryguje podatek. Kolejnym warunkiem jest termin zawity, tj. nie może minąć dwa lata od daty wystawienia faktury dokumentującej wierzytelność, licząc od końca roku, w którym została ona wystawiona.

Zobacz też: Jak sprawdzić wiarygodność kontrahenta w branży logistycznej?

Zgodnie z art. 89a ust. 3 ustawy o VAT, korektę należy przy tym złożyć w okresie, w którym upłynął 150. dzień terminu przewidzianego przez art. 89a ust. 1a ustawy o VAT. W przypadku braku realizacji uprawnienia we wskazanym terminie podatnik zachowuje prawo do dokonania korekty deklaracji za okres, w którym ten termin upłynął. Przy czym jeżeli strony zawarły porozumienie o przedłużeniu terminu płatności, wówczas 150-dniowy okres, po upływie którego wierzyciel może skorzystać z ulgi na złe długi liczony powinien być od ustalonego przez strony w drodze porozumienia terminu[1].

Jeżeli należność została uregulowana lub zbyta w jakiejkolwiek formie już po złożeniu deklaracji podatkowej zawierającej korektę, obowiązkiem wierzyciela wynikającym z art. 89a ust. 4 ustawy o VAT jest zwiększenie podstawy opodatkowania i kwoty podatku należnego w rozliczeniu za okres, w którym należność została uregulowana lub zbyta.

Zobacz też: Jakie dokumenty powinny być stosowane dla nabycia wewnątrzwspólnotowego wyrobów akcyzowych w 2016 r.?

Co jednak, gdy strony postanowiły umorzyć wierzytelność?

W dniu 19 listopada 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny wydał wyrok o sygn. akt I FSK 1298/14 stwierdzając, że jeżeli przed upływem 150 dni od nieuregulowania należności przedsiębiorcy zawrą porozumienie co do jej umorzenia, dłużnik nie musi korygować VAT. W przedmiotowej sprawie korekta nie jest konieczna, ponieważ w momencie upływu 150-dniowego terminu wierzytelność na skutek umorzenia już nie istnieje, nie mogła być ona więc w żaden sposób uregulowana lub zbyta.

Tym samym brak po stronie dłużnika obowiązku skorygowania podatku naliczonego jest symetryczny względem sytuacji podatkowej wierzyciela, który zwolnił go z długu. Wierzycielowi nie przysługiwać będzie więc uprawnienie do zmniejszenia podatku należnego, nie zaistnieje bowiem przypadek nieściągalności wierzytelności określony w art. 89a ust. 1 ustawy o VAT. Aby bowiem należność była nieściągalna, musi w ogóle istnieć.

Tekst: Piotr Sobczak, Praktykant w zespole VAT ECDDP Sp. z o.o.

---

[1]    por. interpretacja indywidualna z 22.04.2013 r. Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy, znak ITPP1/443-68a/13/MS