Jakie są zasady przedawniania roszczeń wobec ubezpieczycieli?

W ostatnim czasie można było przeczytać, że do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego (UFG) zgłaszają się osoby z roszczeniami sprzed kilkunastu lat. Duży wzrost wartości takich roszczeń o „stare” odszkodowania, pośrednio przyczynił się do podwyżek w OC, bo ubezpieczyciele powetowali sobie wyższe składki płacone do UFG. Warto jednak wiedzieć, że nie każda osoba poszkodowana w wypadku drogowym, po kilkunastu latach może się domagać odszkodowania lub zadośćuczynienia. Najdłuższy termin przedawnienia roszczeń dotyczy szkód wynikających z przestępstwa. W przypadku innych szkód, termin przedawnienia jest znacznie krótszy.

Zobacz też: Co grozi za prowadzenie pojazdu bez uprawnień w 2017 roku?

W przypadku polis OC obowiązują dłuższe okresy przedawnienia szkód

Zasady przedawnienia roszczeń w sprawach cywilnych, zostały szczegółowo uregulowane przez kodeks cywilny (KC). Wspomniany kodeks wskazuje między innymi, że w przypadku umów ubezpieczenia, domyślnie obowiązuje trzyletni okres przedawnienia naliczany od dnia wymagalności roszczenia (patrz art. 819 par. 1 KC). Warto jednak zdawać sobie sprawę, że dla ubezpieczeń odpowiedzialności cywilnej (również komunikacyjnych), przewidziano nieco inne terminy przedawnienia. Takie rozwiązanie wynika z faktu, że do wypłaty z OC często dochodzi po poważnych szkodach osobowych (np. uszkodzeniu ciała, kalectwie lub śmierci ofiary wypadku). Dlatego ustawodawca dał poszkodowanym więcej czasu na dochodzenie roszczeń dotyczących polis OC. Podobnie jak w przypadku wszystkich innych roszczeń, sam upływ terminu przedawnienia automatycznie nie zwalnia dłużnika z odpowiedzialności. Zakład ubezpieczeń musi dopiero powołać się na upływ okresu przedawnienia. „Można być pewnym, że w każdej możliwej sytuacji ubezpieczyciel wykorzysta sposobność do uniknięcia wypłaty i wskaże na przedawnienie roszczenia” - mówi Paweł Kuczyński, prezes porównywarki ubezpieczeń Ubea.pl.

W przypadku ubezpieczeń odpowiedzialności cywilnej, okres przedawnienia roszczeń jest określony inaczej niż dla pozostałych polis.

Sprawdź najtańsze ubezpieczenia OC dla swojego auta

Kodeks cywilny wskazuje, że termin przedawnienia dla roszczeń dotyczących polis OC mija po trzech latach od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia, ale nie później niż po 10 latach od wypadku (uwaga: dodatkowy dziesięcioletni limit dotyczy tylko szkód majątkowych). Takie określenie terminu przedawnienia dla polis OC uwzględnia fakt, że poszkodowani nie zawsze od samego początku znają tożsamość sprawcy oraz dane jego ubezpieczyciela. W opisywanej sytuacji, termin przedawnienia zaczyna biec, gdy zidentyfikowana jest nie tylko szkoda, ale również firma ubezpieczeniowa za nią odpowiedzialna.

Termin przedawnienia roszczeń z tytułu OC zaczyna biec wtedy, gdy poszkodowany dowiedział się o osobie prawnej zobowiązanej do naprawienia szkody. Ubezpieczyciel będzie taką osobą prawną zobligowaną do wypłaty odszkodowania.

Zobacz też: Nowe przepisy dotyczące przeglądów technicznych wejdą w życie w 2017 r.?

Jeżeli od wypadku do identyfikacji sprawcy (oraz jego ubezpieczyciela) minęło sporo czasu, to poszkodowany musi uważać na dodatkowy termin zgłaszania roszczeń dotyczących szkód majątkowych likwidowanych przy pomocy OC (10 lat od dnia wypadku). W przypadku szkód osobowych (np. uszkodzenia ciała), taki dziesięcioletni dodatkowy termin nie obowiązuje. To oznacza, że pomiędzy dowiedzeniem się o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia oraz przedawnieniem roszczenia o likwidację szkody osobowej z OC, zawsze muszą minąć trzy lata. Dodatkowa zasada dotyczy roszczeń osób małoletnich dotyczących szkód osobowych. Roszczenia takich poszkodowanych z tytułu OC (za szkody osobowe), przedawniają się nie wcześniej niż po dwóch latach od osiągnięcia przez nich pełnoletności.

Obowiązujące przepisy dodatkowo wydłużają termin przedawnienia roszczeń osób, które ucierpiały w wypadku przed osiągnięciem 18 roku życia.

Zobacz też: Ile kosztuje odholowanie samochodu przez straż miejską w 2017 roku?

Szkoda związana z przestępstwem przedawni się dopiero po 20 latach

Przepisy kodeksu cywilnego dodatkowo wskazują, że w przypadku szkody z OC będącej wynikiem przestępstwa, termin przedawnienia wynosi aż 20 lat i jest naliczany od dnia wypadku. Wcześniejsze regulacje kodeksowe, w takiej samej sytuacji przewidywały tylko dziesięcioletni okres przedawnienia.

Z orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że dwudziestoletni okres przedawnienia powinien być stosowany również wtedy, gdy szkoda była wynikiem przestępstwa, ale sprawcy nie udało się zidentyfikować (zobacz: uchwała Sądu Najwyższego z 29 października 2013 r. - sygnatura akt III CZP 50/13). „Wspomniana uchwała SN jest korzystna z punktu widzenia poszkodowanych, ale kłopotliwa dla UFG, gdyż skutkuje napływem wniosków o wypłatę odszkodowania za wypadki sprzed kilkunastu lat” - zaznacza Andrzej Prajsnar, ekspert porównywarki ubezpieczeń Ubea.pl.

Roszczenia o likwidację w ramach OC szkody będącej wynikiem przestępstwa, przedawniają się dopiero po upływie 20 lat od wypadku. Tak długi termin przedawnienia dotyczy również szkód wyrządzonych przez niezidentyfikowanego sprawcę (np. kierowcę, który potrącił pieszego i uciekł).

Nawet trzyletni termin przedawnienia może być znacznie dłuższy …

W nawiązaniu do tematyki przedawnienia roszczeń dotyczących polis OC, warto przypomnieć o jeszcze jednej kwestii. Wiele osób nie zdaje sobie sprawy, że każda czynność przed sądem powszechnym sądem polubownym lub komornikiem, mająca na celu dochodzenie roszczeń, przerywa bieg terminu przedawnienia. Po takim „przerwaniu”, bieg wspomnianego terminu znów będzie naliczany od początku (tzn. od zera dni). Dlatego nawet trzyletni termin przedawnienia w praktyce jest trudno osiągalny.

Działania poszkodowanego mające na celu zaspokojenie roszczeń sprawiają, że termin przedawnienia „zeruje się” i znów biegnie od początku.

Warto zwrócić uwagę, że zgodnie z artykułem 819 paragraf 4 kodeksu cywilnego, termin przedawnienia przerywa się również wtedy, jeżeli poszkodowany zgłosił swoje roszczenie do ubezpieczyciela. „W takiej sytuacji termin przedawnienia zacznie ponownie biec („od zera”), gdy poszkodowany otrzyma decyzję w sprawie przyznania lub odmowy wypłaty odszkodowania/zadośćuczynienia. Kolejne odwołania poszkodowanego oraz odpowiedzi ubezpieczyciela już nie przerywają terminu przedawnienia” - wyjaśnia Paweł Kuczyński, prezes porównywarki ubezpieczeń Ubea.pl.

Źródło: Porównywarka OC AC Ubea.pl