Sankcje za rozpoczęcie ewidencjonowania po terminie

Zgodnie z art. 111 ust. 2 ustawy o VAT w przypadku braku kasy rejestrującej (mimo wystąpienia takiego obowiązku), a tym samym braku ewidencji sprzedaży z zastosowaniem kas rejestrujących, naczelnik urzędu skarbowego lub organ kontroli skarbowej ustala za okres do momentu rozpoczęcia prowadzenia ewidencji obrotu i kwot podatku należnego z zastosowaniem kas rejestrujących dodatkowe zobowiąza­nie podatkowe w wysokości odpowiadającej 30% kwoty podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług. Sankcja ta nie dotyczy jednak tych osób fizycznych (podatników), które za ten sam czyn ponoszą odpowiedzialność za wykroczenie skarbowe albo za przestępstwo skarbowe.

Oznacza to, że dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości odpowiadającej 30% kwoty podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług, o którym mowa w art. 111 ust. 2 ustawy o VAT, dotyczy części podatku naliczonego:

• co do której prawo do odliczenia wystąpiło w okresie od dnia, w którym podatnik powinien rozpocząć ewi­dencję sprzedaży za pomocą kasy rejestrującej, do dnia, w którym tę ewidencję faktycznie rozpoczął,
• od zakupów, których dotyczył obowiązek ewidencji przy użyciu kasy fiskalnej.

Zobacz też: Jakie elementy musi zawierać paragon dokumentujący wpłatę zaliczki?

Stanowisko, według którego sankcja za naruszenie obowiązku ewidencji sprzedaży za pomocą kasy re­jestrującej dotyczy podatku naliczonego w części dotyczącej jedynie tych zakupów, których sprzedaż po­winna zostać zarejestrowana za pomocą kasy fiskalnej, podzielił również Dyrektor Izby Skarbowej w Pozna­niu w interpretacji indywidualnej z 5 października 2009 r. (ILPP2/443-897/09-4/AK), aktualne również w obecnym stanie prawnym, w której czytamy, że:

(...) sankcja ta dotyczy tylko i wyłącznie tej sprzedaży, której taki obowiązek dotyczył. Nie można natomiast sankcji tej odnosić do całości obrotu. Sankcja pozostaje bowiem w ścisłym związku z naruszeniem obowiązku ewidencjonowania. Musi zatem istnieć także ścisły związek pomiędzy granicami sankcji a zakresem naruszenia objętego nią obowiązku.

Zobacz też: Czy zakup używanej kasy rejestrującej uprawnia do odliczenia ulgi?

Do 30 listopada 2008 r. naruszenie obowiązku ewidencji sprzedaży za pomocą kasy fiskalnej powodo­wało sankcję w postaci ograniczenia odliczenia podatku naliczonego, przy czym ograniczenie to musiało być dokonane przez samego podatnika w drodze samoobliczenia. Natomiast od 1 grudnia 2008 r., na skutek nowelizacji art. 111 ust. 2 ustawy o VAT, sankcja w przypadku podatnika, który naruszył obowiązek ewidencji sprzedaży za pomocą kasy rejestrującej, może zostać nałożona wyłącznie przez organy podat­kowe lub organy kontroli skarbowej.

Zobacz też: Jak ująć sprzedaż w procedurze VAT marża na kasie rejestrującej?

Na uwagę zasługuje fakt, że Europejski Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z 29 lipca 2010 r. (sygn. akt C-188/09) uznał, iż przepis art. 111 ust. 2 ustawy o VAT, określający sankcję za naruszenie obowiązku ewi­dencjonowania sprzedaży za pomocą kasy rejestrującej, jest zgodny z przepisami unijnymi, a państwo członkowskie ma prawo do jego stosowania.