Jak działają Strefy Czystego Transportu w Europie?

• Strefy Czystego Transportu w Polsce. Na początek Kraków
• Strefa Czystego Transportu w Berlinie
• Strefa Czystego Transportu w Antwerpii
• Strefa Czystego Transportu w Rotterdamie
• Strefa Czystego Transportu w Londynie
• Strefa Czystego Transportu w Paryżu
• Strefa Czystego Transportu w Mediolanie

Strefy Czystego Transportu w Polsce. Na początek Kraków

Pierwsza strefa czystego transportu w Polsce staje się faktem, a zostanie wprowadzona w Krakowie w dwóch etapach (w bardzo łagodnej wersji od lipca 2024, bardziej restrykcyjne wymogi zaczną obowiązywać od lipca 2026). Decyzje zostały podjęte, akty prawne opublikowane, a plan wdrożenia konkretnych etapów ma określone czasowe ramy. Strefa będzie obejmowała wszystkie ulice w obrębie administracyjnym Krakowa z wyjątkiem kilku dróg tranzytowych.

Strefa Czystego Transportu w Berlinie

Od początku skupił się głównie na wyeliminowaniu z miasta samochodów dieslowych. Aby móc wjechać do strefy, zwanej Umweltzone, trzeba spełniać określone wymogi norm emisji Euro, poświadczone specjalną naklejką, przyklejoną na szybie samochodu.

SCT była wprowadzana w Berlinie etapami, od stycznia 2008 roku. W pierwszym etapie wyeliminowano wjazd do miasta pojazdów z silnikiem diesla poniżej normy Euro 2. Samochody benzynowe, dopuszczone do wjazdu musiały spełniać wymogi przynajmniej Euro 1. Wówczas, zakazem wjazdu dotkniętych było około 7% aut zarejestrowanych w Berlinie. Drugi etap, od stycznia 2010 roku, dopuszczał wjazd tylko dla samochodów dieslowych spełniających normę Euro 4. Dla pojazdów benzynowych nie zmieniło się nic.

Samochody znajdujące się w strefie są weryfikowane przez wyrywkowe kontrole policyjne. Nawet jeśli pojazd spełnia normę emisji spalin, ale nie ma naklejki na przedniej szybie, jest traktowany jako niespełniający zasad. Kara wynosi 80 euro.

Strefa Czystego Transportu w Antwerpii

W Antwerpii strefę czystego transportu, zwaną tutaj lage-emissiezone, wprowadzono po raz pierwszy w 2017 roku i zaplanowano jej rozwój etapami (kolejno w 2022, 2025 i 2028). Przyjęte rozwiązania dopuszczają poruszanie się po strefie pojazdów o niższych standardach Euro niż dopuszczone, pod warunkiem zarejestrowania w systemie i wykupienia dziennej przepustki, która kosztuje 35 euro i upoważnia do wjazdu 8 dni w roku.

Obecnie dopuszczone do wjazdu są samochody spełniające wymagania Euro 2 z silnikiem benzynowym. Natomiast diesle muszą spełniać standardy Euro 5. Trzeci etap będzie obowiązywał od stycznia 2025. Pojazdy benzynowe będą musiały spełnić normę Euro 3, a diesle Euro 6 lub Euro 5 za dopłatą. Wprowadzenie czwartego etapu planowane jest na styczeń 2028. Samochody benzynowe będą musiały spełniać normę Euro 4, a pojazdy z silnikiem dielsa - Euro 6d.

Pojazdy wjeżdżające do strefy sprawdzane są za pomocą systemu monitoringu, który jest skutecznym narzędziem kontroli i nakładania kar dla tych, którzy nie przestrzegają regulacji.

Strefa Czystego Transportu w Rotterdamie

Rotterdam ma dwie strefy czystego transportu, które obecnie dotyczą przede wszystkich samochodów ciężarowych i dostawczych. W Rotterdamie planowana jest również strefa zeroemisyjnego transportu, która będzie obowiązywała od 2028 roku i zostanie wdrażana etapowo. Strefa również dotyczyć będzie ciężarówek i samochodów dostawczych.

Strefa Czystego Transportu w Londynie

Pierwsza strefa czystego transportu, zwana Low Emission Zone, powstała w lutym 2008 roku. Dotyczyła wówczas tylko dużych ciężarówek o masie powyżej 12 ton. Dziś odnosi się też do pojazdów o masie powyżej 3,5 tony.

Przy okazji londyńskiej strefy czystego transportu, warto wspomnieć o Ultra Low Emission Zone, czyli strefie bezemisyjnej, która obejmuje centrum miasta. Aby wjechać do ULEZ samochody osobowe muszą spełniać normy Euro 4 (benzyna) lub Euro 6 (diesel). Wjazd przy niespełnieniu określonych standardów jest możliwy za opłatą, która wynosi 12,5 funta.

Strefa Czystego Transportu w Paryżu

Paryż był pierwszym miastem we Francji, które wprowadziło strefę czystego transportu, zwaną zone à faible emission, inaczej ZFE. Strefa ta podzielona jest na dwie części. Wjazd do niej uzależniony jest od posiadania naklejki tzw. CRIT'Air, którą każdy kierowca zobowiązany jest przykleić do przedniej szyby samochodu.

Mniejsza strefa - City of Paris - funkcjonuje od lipca 2016 roku. Większa strefa - Greater Paris - wprowadzona została trzy lata później. Ubiegłego roku obie strefy połączono. Założenia strefy dopuszczają wjazd dla pojazdów z certyfikatem CRIT'Air 2 (benzyna Euro 4, diesel Euro 5). Planowane są następne dwa etapy wdrożenia - od 2024 w strefie dopuszczony będzie tylko wjazd samochodów benzynowych od normy Euro 5, bez pozwolenia na wjazd pojazdów z silnikiem diesla, zaś od 2030 roku dopuszczony będzie wjazd tylko dla pojazdów zeroemisyjnych.

Co ciekawe, w Paryżu strefa funkcjonuje czasowo: dla pojazdów osobowych od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00 - 20:00 i dla pojazdów ciężarowych codziennie od 8:00 do 20:00 codziennie. Za wjazd niecertyfikowanym samochodem przewidziane są kary finansowe od 68 do prawie 300 euro.

Strefa Czystego Transportu w Mediolanie

Strefa Area B pokrywa prawie cały obszar miasta i funkcjonuje od 2019 roku. Przewiduje różne ograniczenia w zależności od pojazdu. Obecnie, od października bieżącego roku w strefie obowiązują normy Euro 3 dla pojazdów benzynowych i Euro 6 dla diesli, i już wiadomo, że normy te będą podnoszone.

SCT obowiązuje w mieście od poniedziałku do piątku w godzinach 07:30 - 19:30. Ruch w strefie monitorowany jest za pomocą kamer, za przekroczenia nakładane są kary w wysokości 80 euro.