Aquaplaning - co to jest, jak unikać zjawiska poduszki wodnej?

Kwestia przyczepności

Przyczepność to jeden z najistotniejszych parametrów, pozwalający panować nad prowadzonym samochodem. Aby parametr ten był utrzymany na odpowiednim poziomie, kontakt opony z nawierzchnią musi być stały.

Zobacz też: Jak bezpiecznie jeździć zimą?   

Kiedy między oponą a podłożem znajduje się warstwa wody, przyczepność drastycznie spada samochód zaczyna płynąć. Takie zjawisko nazywane jest właśnie aquaplaningiem.

Przyczepność zostaje już zakłócona, gdy cienki film wodny pomiędzy oponą a podłożem uniemożliwia kontakt czoła opony z mikronierównościami nawierzchni (są one zalane wodą). Gdy dojdzie do pełnego uwodnienia podłoża (warstwa wody jest grubsza niż głębokość mikronierowności), ryzyko poślizgu wzrasta blisko 3-krotnie, ponieważ opona może zupełnie stracić przyczepność.

Wnioski? Niebezpieczeństwo wystąpienia aquaplaningu rośnie wraz z głębokością wody na drodze oraz prędkością, z jaką porusza się pojazd.

Powstawanie aquaplaningu

Aquaplaning zachodzi, gdy pojazd porusza się po podłożu pokrytym warstwą wody. Jazda po takiej nawierzchni oznacza, że opona pcha przed sobą taflę wodną. Tafla ta posiada określone ciśnienie, które wzrasta, kiedy następuje jej zderzenie z bieżnikiem.

Zobacz też: Jak bezpiecznie wykryć śliską nawierzchnię? 

Kiedy nacisk opony na podłoże staje się równy z ciśnieniem napierającej wody, opona nie może już pchać jej przed sobą i zaczyna unosić się na niej. Przerwany zostaje kontakt opony z podłożem i zachodzi zjawisko aquaplaningu.

Co wywołuje aquaplaning?

Czynniki mogące wpłynąć na wystąpienie aquaplaningu mają trzy zasadnicze źródła:
- Czynniki pochodzące z opony: zły stan techniczny opon (starte bieżniki, wiek opon), niskie ciśnienie w oponie oraz jej cechy produktowe (rzeźba bieżnika, kształt odcisku),
- Czynniki pochodzące z ruchu: szybkość i stopień zużycia elementów zawieszenia,
- Czynniki pochodzące z zewnątrz: stan podłoża (koleiny i niecki, duże zużycie), rodzaj nawierzchni (mikro- i makrochropowatości różne dla asfaltu i betonu) oraz głębokość tafli wody.

Podatność opon na aquaplaning

W zależności od rodzaju opony są modele mniej lub bardziej podatne na aquaplaning. Czynniki, które pozwalają lepiej zapobiegać poślizgom na wodzie, to odpowiednia rzeźba bieżnika oraz kształt śladu opony.

Przyjmuje się, że mniej podatne na aquaplaning są opony o asymetrycznej lub kierunkowej rzeźbie bieżnika. Największe znaczenie ma tutaj jednak optymalny kształt rowków i lameli oraz ich liczba dopasowana do szerokości opony. Najskuteczniej z aquaplaningiem radzą sobie opony z bieżnikiem o rzeźbie w kształcie litery V. Najsłabiej zaś opony o klasycznej symetrycznej rzeźbie.

Skutki aquaplaningu

Zjawisko aquaplaningu to utrata kontaktu opony z podłożem, co możemy zaobserwować podczas jazdy dzięki wystąpieniu kilku symptomów. Jednym z nich jest płynięcie samochodu, który nie reaguje na ruchy kierownicy. Pojazd może jednak również i w inny sposób sygnalizować utratę przyczepności. Najczęściej rośnie głośność toczenia opon lub obroty silnika. Jeśli samochód posiada system ESP, włączy się kontrolka alarmowa.

Gdy zaobserwujemy wystąpienia zjawiska aquaplaningu należy zachować bezwzględny spokój nie wykonywać dynamicznych ruchów kierownicą, nie hamować ani nie przyspieszać, ponieważ pojazd w danej chwili nie jest kontrolowalny. Najlepiej pozwolić, aby samochód samoczynnie stracił prędkość i aby powróciła przyczepność.

Jednym z najważniejszych czynników pomagających redukować ryzyko wystąpienia zjawiska aquaplaningu jest prawidłowe ciśnienie powietrza w oponach. Przyjmuje się, że opona o właściwym ciśnieniu około 2 barów posiada teoretyczną granicę wystąpienia aquaplaningu przy prędkości 70km/h i tafli wody o głębokości 5-7 mm. Jeśli opona ma niższe ciśnienie np. 1 bara, to wartość prędkości obniża się do 50km/h.