Kabotaż w UE

Co to jest transport kabotażowy?

O transporcie kabotażowym w ruchu drogowym (i tylko taki jest przedmiotem niniejszego artykułu) mówimy, jeśli przedsiębiorca transportowy świadczy usługę transportu krajowego w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej nie mając siedziby w tym kraju. Czyli np. polski przewoźnik przyjmuje zlecenie transportu z Berlina do Monachium.
Ramy prawne dla kabotażu stanowią Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr. 1072/2009 wraz z rozporządzeniami krajowymi, które jedynie doprecyzowują postanowienia ww. Rozporządzenia UE. Przewóz kabotażowy w krajach UE dozwolony jest jedynie zgodnie z tymi przepisami. Dziś nie mamy więc do czynienia z absolutnym zakazem kabotażu dla przewoźników z UE a jedynie z ograniczeniami.

Zasady przewozu kabotażowego

Przewóź kabotażowy przeprowadzić może każdy, kto posiada koncesję wspólnotową w rozumieniu przepisów Rozporządzenia (WE) 1072/2009.
Przewoź kabotażowy w rozumieniu ww. przepisów dopuszczony jest w dwóch wariantach: kabotaż w kraju pierwszego rozładunku przewozu międzynarodowego oraz kabotaż w innych krajach członkowskich po rozładunku przewozu międzynarodowego. Należy być świadomym tego, że kabotaż rozumiany w ten sposób (i tylko taki dopuszczony jest w UE) nierozłącznie związany jest z transportem międzynarodowym. Bowiem dopuszcza się przewóź kabotażu tylko w następstwie przewozu międzynarodowego – w myśl zasady, że powrót bez ładunku dla przewoźnika jest nieekonomiczny a dla środowiska szkodliwy. Nie możliwe jest zatem świadczenie usług na terenie innego kraju UE bez wcześniejszego przewozu międzynarodowego. Ze względu na swoją konstrukcję kabotaż ma charakter krótkotrwałego świadczenia usług przez przewoźnika z jednego kraju w drugim kraju członkowskim.

Ponadto terminem kabotażu określa się jedynie transport krajowy – zatem ładunek i rozładunek nastąpić muszą na terytorium jednego kraju. Jeśli polski przewoźnik załaduje fracht w Berlinie a miejscem przeznaczenia jest Poznań, to nie mamy do czynienia z kabotażem tylko znów z przewozem międzynarodowym. 

Dokumenty niezbędne w transporcie kabotażowym

Dokumenty niezbędne (które kierowca zawsze musi mieć przy sobie) aby udokumentować, że nastąpił przewóz międzynarodowy oraz że spełnione są warunki dla kabotażu są:
1. List CMR z pierwszego przewozu, jakim był przewóz międzynarodowy na teren drugiego kraju UE
2. List przewozowy (lub podobny dokument) dla każdego transportu kabotażowego, z którego wynikają dane i podpis nadawcy, przewoźnika, odbiorcy (po dostawie wraz z podpisem i miejscem rozładunku), adres dostawy, opis ładunku (towaru), waga bądź inne określenia ilości. List bądź dokument taki musi zawierać również numery rejestracyjne pojazdu, którym dokonuje się danego przewozu.
Dokumenty mogą mieć formę elektroniczną, należy jedynie pamiętać o tym, że informacje muszą być dostępne na miejscu w razie kontroli przez organy kontrolujące ruch drogowy lub transport drogowy.

Terminy – czyli reguły 3 w 7 i 1 w 3

Transport kabotażowy w pierwszym wariancie dopuszczony jest w terminie 7 dni po ostatnim rozładunku przewozu międzynarodowego – takie jest brzmienie Rozporządzenie UE. W okresie tych 7 dni dopuszcza się 3 przewozy kabotażowy w kraju ostatniego rozładunku przewozu międzynarodowego. Jeśli polski przewoźnik rozładował fracht z Poznania do Berlinie, to może po ostatnim rozładunku przewozu międzynarodowego dokonać w Niemczech 3 przewozów kabotażowych – czyli krajowych na terytorium Niemiec.

Może w drugim wariancie dokonać transportu kabotażowego w sąsiednich krajach UE. Rozporządzenie dopuszcza do 3 transportów kabotażowych w krajach innych niż kraj dostawy przewozu międzynarodowego w terminie 3 dni od daty wjechania bez ładunku na terytorium kraju. Polski przewoźnik po rozładowaniu frachtu z przewozu międzynarodowego w Niemczech może dokonać jednego transportu kabotażowego np. w Holandii, pod warunkiem, że dokona go w ciągu 3 dni od daty wjechania bez ładunku na terytorium Holandii. Później może w dwóch innych krajach UE dokonać pozostałych dwóch przewozów kabotażowych, pod warunkiem, że każdy z nich dokona w ciągu 3 dni od daty wjechania bez ładunku na terytorium kraju. 

Warianty powyższe może kombinować jedynie pod warunkiem, że nie przekroczy się liczby 3 transportów i terminu 7 dni. To znaczy, że polski przewoźnik może po przewozie międzynarodowym i jego rozładunku w Hiszpanii dokonać jednego transportu kabotażowego w Hiszpanii, jednego we Francji (pod warunkiem, że rozładunek kabotażu nastąpi w ciągu 3 dni od daty wjechania na terytorium Francji bez ładunku) oraz jednego w Niemczech (również pod warunkiem, że rozładunek kabotażu nastąpi w ciągu 3 dni od daty wjechania na terytorium Francji bez ładunku).
Jeśli po ostatnim transporcie kabotażowym przewoźnik załaduję fracht do Polski to wówczas nie mówimy już o kabotażu, tylko o przewozie międzynarodowym. Przewoźnik nie musi opuszczać kraju przyjmującego (np. Niemiec) bez ładunku.

Wykroczenia i kary w transporcie kabotażowym

Przepisy unijne nie rozstrzygają kwestii kar za wykroczenia. Przepisy dot. wykroczeń i kar są przedmiotem przepisów krajowych. Dla przykładu w Niemczech kary nakładane są zarówno na przewoźnika (przedsiębiorcę) jak i na kierowcę osobiście. Grzywny nakładane są zarówno za nieprzestrzeganie ograniczeń w transporcie kabotażowym jak i za brakujące dokumenty, o których mowa powyżej. Kwoty sięgają do 2.000 EUR za każde przewinienie dla przedsiębiorcy i do 100 EUR dla kierowcy. We Francji grzywny dla przedsiębiorców sięgają nawet 15.000 EUR za nieprzestrzeganie ograniczeń oraz do 1.500 EUR za brak dokumentów, o których mowa powyżej. Dodatkowo należy liczyć się z tym, że pojazd zostaje zatrzymany.

Obcy kraj – obce przepisy

Należy pamiętać, że podczas transportu kabotażowego podlegamy przepisom danego kraju, w którym przeprowadzamy taki transport. To znaczy, że zastosowanie mają nie tylko przepisy regulujące ruch transportu drogowego (np. czas pracy kierowcy) ale też przepisy o podatku VAT. Wystawiając fakturę VAT za taką usługę pamiętajmy, że wystawiamy ją zgodnie z zasadami obowiązującymi dla wewnątrzwspólnotowej dostawy usług i taka usługa opodatkowana jest w kraju dostawy – np. w Niemczech, jeśli kabotaż ma miejsce w Niemczech. Fakturę wystawiamy więc bez VAT’ u a odbiorca usługi jest w takim przypadku płatnikiem podatku na podstawie krajowych przepisów. Polski przewoźnik w tym zakresie nie podlega ani rejestracji do podatku VAT w danym kraju ani opodatkowaniu z tytułu VAT. Przewoźnik jednak musi we właściwym dla miejsca siedziby swojej działalności Urzędzie Skarbowym złożyć wniosek o nadanie NIP-UE.

Tekst: Magdalena Pakosińska-Krawczyńska, Rechtsanwältin (adw. niemiecki), www.kmpk.pl