Solidarna odpowiedzialność za zapłatę podatku VAT

Kontrowersyjna nowelizacja wprowadziła w ustawie o podatku od towarów i usług zmiany, które zdaniem Ministerstwa Finansów mają na celu przeciwdziałanie przestępstwom podatkowym. Najistotniejsza zmiana dotyczy ustanowienia reguł solidarnej odpowiedzialności nabywcy za zobowiązania podatkowe sprzedawcy w handlu towarami wrażliwymi, do których zaliczają się przede wszystkim stal, paliwa oraz złoto. Nabywcy tego typu towarów ponoszą solidarną odpowiedzialność z dostawcą za jego zaległości podatkowe, ograniczoną do tej części podatku, która proporcjonalnie przypada na dostawę dokonaną na rzecz nabywcy. Instytucja solidarnej odpowiedzialności nabywcy znajduje zastosowanie do transakcji, w ramach których wartość netto towarów nabytych od jednego dostawcy w danym miesiącu przekroczy 50.000 zł, a nabywca miał podstawy przypuszczać, że sprzedawca nie odprowadzi podatku VAT z tytułu tej sprzedaży. Przypuszczenia tego typu powinny się u podatnika pojawić przede wszystkim, gdy okoliczności towarzyszące dostawie towarów lub warunki, na jakich została ona dokonana, odbiegały od okoliczności lub warunków zwykle występujących w obrocie tymi towarami. Taka sytuacja może mieć miejsce, w szczególności, jeżeli cena za dostarczone podatnikowi towary była niezasadnie niższa od ich wartości rynkowej.

Solidarną odpowiedzialność nabywcy wyłączono jednakże w przypadku:
• nabycia paliw na stacjach paliw lub stacjach gazu płynnego do standardowych zbiorników pojazdów dla ich napędu
• dostaw paliw dokonywanych przez podatników dostarczających gaz przewodowy za pośrednictwem sieci przesyłowych lub dystrybucyjnych,
• jeżeli powstanie zaległości podatkowej u sprzedawcy nie wiązało się z jego uczestnictwem w nierzetelnym rozliczaniu podatku w celu odniesienia korzyści majątkowej,
• złożenia przez sprzedającego odpowiedniej kaucji gwarancyjnej i umieszczenia go w wykazie prowadzonym przez Ministra Finansów,
• jeżeli nabywca wykaże, że okoliczności lub warunki dostawy towarów wrażliwych nie miały wpływu na niezapłacenie podatku.

Jednocześnie, dla podatników dokonujących dostaw towarów, w odniesieniu do których stosuje się reguły solidarnej odpowiedzialności przewidziano obowiązek składania miesięcznych deklaracji podatkowych (a nie kwartalnych). Regulacja ta znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy wartość sprzedaży netto towarów wrażliwych w danym miesiącu przekracza kwotę 50.000 zł lub 1% wartości ich sprzedaży. Zmiany nie dotyczą dostaw paliw dokonywanych na stacjach paliw i gazu płynnego do standardowych zbiorników pojazdów oraz dostaw dokonywanych przez podatnika dostarczającego gaz przewodowy za pośrednictwem własnych sieci przesyłowych lub dystrybucyjnych. W takich przypadkach możliwe są kwartalne rozliczenia podatku.

Warto również nadmienić, że już od 20 września 2013 r. obowiązują, wprowadzone tą samą ustawą nowelizującą ustawę o VAT, przepisy dotyczące kaucji gwarancyjnej stanowiącej zabezpieczenie zapłaty podatku w związku z dokonywaniem dostaw towarów wrażliwych. Nabywca nie poniesie negatywnych skutków związanych z zaległościami podatkowymi sprzedawcy, jeżeli ten złożył stosowną kaucję gwarancyjną na poczet przyszłych dostaw towarów wrażliwych. Podmioty, które złożyły kaucję gwarancyjną są upublicznione w prowadzonym przez ministra finansów elektronicznym wykazie.

Tekst: Ewelina Błądek, Młodszy Konsultant Podatkowy, ECDDP Sp. z o. o.