Czy usługi transportowe mogą stanowić usługi ciągłe

Stałe świadczenie usług transportowych

W złożonym wniosku o interpretację indywidualną podatnik wskazał, iż podpisał z kontrahentem umowę (czas nieokreślony) o stałym świadczeniu usług transportowych. Umowa określa szczegółowo warunki wykonywanych ww. usług. Zlecenia przyjmowane są telefonicznie. Ograniczają się one głównie do określenia nadawcy, trasy przejazdu, miejsca załadunku i rozładunku, terminu załadunku i rozładunku towarów.

W myśl zapisu zawartej umowy Wnioskodawca może wystawiać faktury z ostatnim dniem okresu rozliczeniowego liczonego:

1. od 1 do 15 dnia miesiąca i od 16 do ostatniego dnia miesiąca kalendarzowego, z terminem płatności przelew -30 dni lub;
2. od 1 do ostatniego dnia miesiąca kalendarzowego z terminem płatności przelew - 21 dni.

Za wykonane usługi podatnik wystawia fakturę w cyklu miesięcznym, ostatniego dnia danego miesiąca.

Faktura za wykonanie usług transportowych

Na tle ww. stanu faktycznego, podatnik zapytał organ podatkowy, czy wystawiona przez niego faktura zbiorcza w cyklu miesięcznym za wykonane usługi transportowe dla kontrahenta, z którym ma podpisaną umowę (na czas nieokreślony i regularnie świadczy usługi oraz pozostaje w jego dyspozycji) powinna być zakwalifikowana jako usługa o charakterze ciągłym. Czyli czy prawidłowe jest ww. postępowanie.

---

Usługi transportowe: Prawidłowa faktura

Organ podatkowy uznał, iż postępowanie Podatnika jest nieprawidłowe. Wg organu, faktura stwierdzająca dokonanie sprzedaży powinna zawierać co najmniej dzień, miesiąc i rok wystawienia faktury, a w przypadku, gdy data różni się od daty sprzedaży, również datę sprzedaży; w przypadku sprzedaży o charakterze ciągłym podatnik może podać na fakturze miesiąc i rok dokonania sprzedaży, pod warunkiem podania daty wystawienia faktury.

Przepisy wprowadzają możliwość określania na fakturze daty sprzedaży poprzez podanie wyłącznie miesiąca oraz roku. Podany wyżej sposób określania daty ustawodawca ograniczył jednakże wyłącznie do faktur VAT dokumentujących sprzedaż o charakterze ciągłym.

Przy czym, pojęcie „ciągłości” sprzedaży przyjąć należy zgodnie z zasadami prawa cywilnego, odnosząc je do pojęcia zobowiązania o charakterze ciągłym. Zobowiązanie takie wytwarza stosunek prawny oznaczony terminem (dostawa, najem, dzierżawa, itd.) lub nim nieoznaczony.

Charakter tego stosunku jest trwały i mogą z niego wypływać obowiązki ciągłe bądź okresowe. Aby dane świadczenie mogło być uznane za ciągłe musi składać się z pewnych, następujących po sobie czynności, które tworzą pewną funkcjonalną całość, która trwa w czasie i czas jest jej miernikiem. Świadczenia ciągłe polegają na określonym, stałym zachowaniu dłużnika w czasie trwania zobowiązania. 

Interes jednej ze stron jest zaspokojony dlatego, że zachowanie drugiej strony ma charakter stały. W zobowiązaniu ciągłym nie da się wyróżnić powtarzających się czynności, które można byłoby zakwalifikować jako świadczenie samodzielne.

Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie podał, że świadczenie ciągłe to czynność realizowana stale - stan realizacji świadczenia trwa - przez określony okres, jak to dzieje się np. przy najmie, czy też usługach telekomunikacyjnych.

Niemożność jednorazowego wykonania świadczenia o charakterze ciągłym wynikać powinna z rodzaju czynności (istoty świadczenia), a nie z okoliczności, że na mocy jednej umowy zawartej na określony okres dokonanych zostanie szereg świadczeń, które co do zasady mogą być wykonane jednorazowo.

---

Dalej, organ uznał, że analizując przedstawiony stan faktyczny należy w pierwszej kolejności określić, czy usłudze transportu towarów świadczonej przez Podatnika na rzecz kontrahenta, można przypisać cechy usługi o charakterze ciągłym.

Dopiero potwierdzenie powyższego pozwoliłoby na zastosowanie w odniesieniu do przedmiotowych usług przepisów szczegółowych, uprawniających do dokumentowania tych czynności fakturą VAT w terminie do 7 dni po upływie miesiąca. Aby danym usługom można było nadać przymiot ciągłości, musiałby się składać z takich czynności, z których nie da się wyodrębnić powtarzających się czynności, które można byłoby zakwalifikować jako świadczenia samodzielne.

Także możność wyodrębnienia poszczególnych usług przekreśla ciągły charakter ich świadczenia. Zdaniem organu, usługi wykonywane przez Podatnika wskazanych cech nie posiadają. Tym, co umożliwia wyróżnienie poszczególnych czynności są telefoniczne zlecenia przewozowe przekazywane do realizacji przez kontrahenta, które powodują, że każdy realizowany transport można odróżnić (wyodrębnić) od kolejnego.

W takim przypadku, wg organu podatkowego, mamy do czynienia z odrębnymi świadczeniami, które są realizowane na podstawie zawartej między stronami umowy. Podatnik,w ramach zawartej umowy, dokonuje odrębnych czynności, mających samodzielny charakter, realizowanych na podstawie zleceń kontrahenta.

Przy każdym zleceniu określony jest nadawca, trasa przejazdu, miejsca załadunku i rozładunku, termin załadunku i rozładunku towarów. Możliwość wyodrębnienia poszczególnych usług przekreśla ciągły charakter ich świadczenia.

Tym samym, stanowisko Podatnika, iż świadczone przez niego usługi transportowe trzeba traktować jak usługę o charakterze ciągłym uznał za nieprawidłowe. Także sposób dokumentowania tych usług świadczonych na podstawie umowy, poprzez wystawienie zbiorczej faktury VAT ostatniego dnia danego miesiąca jest nieprawidłowy.

Sprzedaż ciągła w transporcie

Z przywołaną interpretacją należy się zgodzić. W analizowanym przez organ podatkowy przypadku usługodawca może bez większych trudności wyodrębnić poszczególne świadczenia. Za usługę ciągłą można uznać usługę transportową, gdy jest ona świadczona codziennie lub prawie codziennie.

Jednocześnie, w zakresie sprzedaży ciągłej warto przytoczyć tezy najnowszego wyroku NSA. Wprawdzie dotyczy on dostaw towarów, jednakże poprzez analogię, idealnie można go „wpasować” w świadczenie usług transportu towarów. Otóż, w dniu 27 grudnia 2011 r. NSA wydał wyrok (sygn. I FSK 157/11), w którym zanegował możliwość uznania za sprzedaż ciągłą świadczenia składającego się z wielu następujących po sobie dostaw towarów, jeżeli możliwe jest wskazanie faktycznego momentu ich (tj. poszczególnych dostaw) wykonania (w konsekwencji również wystawiania jednej zbiorczej faktury VAT).

NSA zaznaczył wyraźnie, że pod pojęciem sprzedaży ciągłej należy rozumieć wynikające ze zobowiązania o charakterze ciągłym, świadczenie polegające na stałym i powtarzalnym (trwałym) zachowaniu się strony zobowiązanej do świadczenia. Sąd uznał, że za sprzedaż ciągłą można uznać każdą dostawę lub usługę, która jest stale w fazie wykonywania, co oznacza, że wykonywana jest nieprzerwanie przez czas trwania umowy i w której jednoznacznie można określić jedynie moment rozpoczęcia jej świadczenia, natomiast moment jej zakończenia rozumianego jako definitywne wykonanie, nie jest z góry określony.

Niemożność jednorazowego wykonania świadczenia o charakterze ciągłym powinna wynikać z rodzaju czynności (istoty świadczenia), a nie z okoliczności, że na mocy jednej umowy zawartej na określony czas dokonanych zostanie wiele świadczeń, które co do zasady mogą być wykonane jednorazowo.

Zawarcie pomiędzy kontrahentami umowy, z której wynika zobowiązanie do dokonywania stałych dostaw towarów, nie przesądza o uznaniu danej dostawy za sprzedaż o charakterze ciągłym. Także więc dokonywanie dostaw w ramach długofalowej umowy o współpracy na rzecz danego klienta na każdorazowe, sprecyzowane ilościowo zamówienie kontrahenta, nie wskazuje by można było mówić o sprzedaży o charakterze ciągłym.

Nie w tak rozumianej częstotliwości tkwi bowiem istota sprzedaży ciągłej, chodzi o trwałość dostawy czy sprzedaży nieprzerwanie przez cały okres trwania umowy, o czynności które są stale w fazie wykonywania.