Jak zbadać cewki stojana prądnicy na ewentualność istnienia zwartych zwojów?

Zwarty zwój w każdym uzwojeniu to przede wszystkim znaczne zmniejszenie się sprawności danego urządzenia. To także niebezpieczeństwo, że pobierana przez niego energia rozgrzeje go do wysokiej temperatury, co może doprowadzić do pożaru całego urządzenia, a w przypadku samochodu, do pożaru silnika i w rezultacie - całego auta.

Do wykrywania zwartych zwojów, czyli - zwarć międzyzwojowych - służą specjalne urządzenia. Zasada ich pracy jest bardzo prosta i opiera się o zjawisko tzw. jałowej pracy transformatora. Otóż każdy transformator, jeżeli jego wtórne uzwojenie nie stanowi obwodu zamkniętego, czyli jeżeli do niego nie jest nic podłączone, pobiera ze źródła zasilania minimalny prąd, o natężeniu mierzonym w miliamperach.

Zobacz też: Jakie części i podzespoły samochodu zabytkowego najczęściej ulegają awariom? 

Spotykamy się z tym zjawiskiem w transformatorach dzwonkowych, gdzie uzwojenie pierwotne jest na stałe podłączone do sieci ~230 V. Pobór prądu pojawia się dopiero, gdy za pomocą przycisku dzwonkowego zostanie zamknięty obwód połączony z uzwojeniem wtórnym, w którym znajduje się, oprócz wspomnianego przycisku, także dzwonek.

Wykorzystując opisane zjawisko można zbudować przy pomocy kilkumetrowego kawałka cienkiego izolowanego przewodu taki transformator, którego uzwojeniem wtórnym będzie cewka stojana, zaś jego rdzeniem – nabiegunnik owej cewki.

Po w miarę możliwości ciasnym nawinięciu na istniejącym uzwojeniu cewki kilkunastu do kilkudziesięciu zwojów przewodem w izolacji – najlepiej gdy jest to drut miedziany emaliowany, podłączamy do niego przez amperomierz prąd zmienny o napięciu kilku woltów, np. z transformatorka dzwonkowego. Jeżeli w badanej cewce nie ma zwarć międzyzwojowych, pobierany z transformatorka prąd będzie miał wartość minimalną, ledwie wykrywaną przez amperomierz. W przypadku istnienia zwarcia międzyzwojowego, wskazówka amperomierza wychyli się w widoczny sposób.

Zobacz też:  Jak badać zmiany zużycia paliwa po przeprowadzeniu różnego rodzaju regulacji gaźnika i zapłonu?

Dla pewności można w identyczny sposób zbadać drugą cewkę stojana tej samej prądnicy. Jeżeli wskazania amperomierza będą w obu przypadkach bardzo małe i mniej więcej jednakowe, można uznać że obie cewki nie mają zwarć wewnętrznych. Zjawisko, aby w dwóch cewkach tej samej prądnicy pojawiły się zwarte zwoje, jest niesłychanie rzadkie. Jeżeli amperomierz wskaże pewną dość dużą (nawet kilkunastoprocentową różnicę) w odczytanych wartościach, zwarcie międzyzwojowe będzie z całą pewnością występowało tam, gdzie wskazania amperomierza będą większe.