Zmienią się zasady nakładania opłat drogowych: opłata infrastrukturalna, opłata nakładana ze względu na emisję CO2, opłata nakładana ze względu na zanieczyszczenie powietrza [Projekt ustawy]

• Co wprowadza Dyrektywa 2022/362
• Opłata infrastrukturalna, opłata nakładana ze względu na emisję CO2, opłata nakładana ze względu na zanieczyszczenie powietrza
• 5 klas emisji CO2
• Opłaty elektroniczne: stawki

Do uzgodnień i konsultacji społecznych trafił projekt ustawy o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym. Projekt ten ma na celu wdrożenie do polskiego systemu prawnego przepisów dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/362 z dnia 24 lutego 2022 r. w sprawie zmiany dyrektyw 1999/62/WE, 1999/37/WE i (UE) 2019/520 w odniesieniu do pobierania opłat za użytkowanie niektórych typów infrastruktury przez pojazdy. Resort infrastruktury szacuje, że zmiany obejmą 2,747 mln zarejestrowanych pojazdów (o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 t) systemu e-TOLL (KAS).

Co wprowadza Dyrektywa 2022/362

Omawiana dyrektywa wprowadza m.in. uwzględnienie poziomu emisji CO2 w opłatach drogowych w postaci zróżnicowania stawek opłaty infrastrukturalnej ze względu na poziom emisji CO2 albo wprowadzenia, obok opłaty infrastrukturalnej, nowej opłaty z tytułu kosztów zewnętrznych, nakładanej ze względu na poziom emisji CO2. Termin realizacji obowiązku – 2024 r. Wprowadza także obowiązek pobierania opłaty z tytułu kosztów zewnętrznych, nakładanej ze względu na zanieczyszczenie powietrza. Termin realizacji obowiązku – 2026 r.

Opłata infrastrukturalna, opłata nakładana ze względu na emisję CO2, opłata nakładana ze względu na zanieczyszczenie powietrza

Zdaniem projektodawców, poniższe zmiany mają służyć zachęcaniu użytkowników pojazdów ciężkich do wymiany floty użytkowanych pojazdów na pojazdy spełniające najbardziej surowe normy środowiskowe poprzez gratyfikację w postaci ulgowych stawek opłat drogowych. Projekt ustawy zakłada, że pojazdy poruszające się po sieci dróg płatnych będą uiszczały opłatę elektroniczną, składającą się z trzech komponentów: 
1) opłaty infrastrukturalnej – dotychczas pobieranej, różnicowanej ze względu na klasę EURO pojazdu; 
2) opłaty z tytułu kosztów zewnętrznych, nakładanej na podstawie emisji CO2 pojazdu – nowej opłaty, różnicowanej ze względu na klasę emisji CO2; 
3) opłaty z tytułu kosztów zewnętrznych, nakładanej ze względu na zanieczyszczenie powietrza – nowej opłaty, różnicowanej ze względu na klasę emisji EURO.

Ppłata infrastrukturalna oraz opłata z tytułu kosztów zewnętrznych, nakładana ze względu na zanieczyszczenie powietrza będą różnicowane ze względu na kryterium klas emisji EURO, przy czym zmianie ulegnie struktura podziału poszczególnych klas. Opłata z tytułu kosztów zewnętrznych, nakładana ze względu na emisję CO2 pojazdu będzie różnicowana ze względu na kryterium klas emisji CO2. W zależności od indywidualnej emisji CO2 pojazdu, będzie on przypisywany do jednej z 5 klas emisji CO2, co będzie miało wpływ na wysokość stawki opłaty elektronicznej, którą będzie uiszczał pojazd.

5 klas emisji CO2

W projekcie wskazano także klasy emisji CO2 wynikające w celu określenia wysokości stawki opłaty CO2: 

1. klasa 1 CO2 - pojazdy emitujące 95 proc. i więcej współczynnika emisji odniesienia CO2, zwanego dalej „emisją odniesienia CO2”, publikowanego w aktach wykonawczych – 3 – wydawanych przez Komisję Europejską na podstawie art. 7ga ust. 7 dyrektywy 1999/62/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 czerwca 1999 r. w sprawie pobierania opłat za użytkowanie infrastruktury drogowej przez pojazdy (Dz. Urz. UE L 187 z 20/07/1999, str. 42, z późn. zm.), zwanej dalej „dyrektywą 1999/62”, oraz na podstawie art. 11 ust. 1 rozporządzenia 2019/1242; 
2. klasa 2 CO2 - pojazdy emitujące 92 proc. i więcej emisji odniesienia CO2, nienależące do klasy 1 CO2; 
3. klasa 3 CO2 - pojazdy emitujące 50 proc. i więcej emisji odniesienia CO2, nienależące do klas 1 CO2 i 2 CO2; 
4. klasa 4 CO2 - pojazdy emitujące mniej niż 50 proc. emisji odniesienia CO2 i nienależące do klasy 5 CO2; 
5. klasa 5 CO2 - pojazdy bezemisyjne w rozumieniu art. 3 pkt 11 rozporządzenia 2019/1242.

Opłaty elektroniczne: stawki

W OSR wskazano, że projektodawcy będą planowali dążyć do takiej kategoryzacji pojazdów i stawek, by zmiana wysokości opłat, jakie ponosić będą użytkownicy dróg posiadający nowsze, a tym samym emitujące mniej zanieczyszczeń pojazdy, była możliwie neutralna. Dodano, że pojazdy emitujące większe ilości CO2, będą mieli wyższe stawki opłaty elektronicznej. Projekt zakłada, że wysokość stawek będzie określona w rozporządzeniu Rady Ministrów.

W OSR przedstawiono przewidywania dotyczące szacunkowych wysokości stawek opłat w oparciu o wymagania dyrektywy: 
1) opłaty infrastrukturalnej, różnicowanej ze względu na klasę EURO pojazdu - od 0,17 zł do 0,40 zł (obniżona względem obecnie obowiązującej o ok. 50 proc.); 
2) opłaty z tytułu kosztów zewnętrznych, związanej z emisją CO2 pojazdu - od 0,00 zł do 0,42 zł; 
3) opłaty z tytułu kosztów zewnętrznych, nakładanej ze względu na zanieczyszczenie powietrza od 0,021 zł do 0,355 zł.

Projekt zakłada wejście w życie po upływie sześciu miesięcy od daty ogłoszenia, z wyjątkiem art. 3 i 4, które wchodzą w życie po upływie pięciu miesięcy od dnia ogłoszenia. Projektodawcy wskazali, że 6-miesięczna vacatio legis w zakresie zmian w opłacie elektronicznej będzie miało na celu dostosowanie systemu poboru opłat, w tym w szczególności systemu teleinformatycznego SPOE KAS oraz CEPiK, do przepisów projektowanej ustawy.