Poślizg samochodu: co to jest, kiedy może powstać?

Czynniki wpływające na powstanie poślizgu:

• prędkość pojazdu - im jest większa, tym większa jest szansa na zerwanie przyczepności np. w zakręcie, podczas ostrego hamowania lub przyspieszania
• masa samochodu - im wyższa masa, tym większa bezwładność. O ile większa masa (i szersze opony) to lepsza przyczepność do drogi, jednak po zerwaniu przyczepności o wiele trudniej zapanować nad autem.
• stan amortyzatorów - amortyzatory w złym stanie nie zapewniają odpowiedniego docisku opon do drogi. Przy pokonywaniu nierówności autem z niesprawnymi amortyzatorami koło może nawet całkowicie stracić na chwilę kontakt z nawierzchnią, a wtedy o poślizg bardzo łatwo.
• stan ogumienia i ich rodzaj - za graniczną bezpieczną wysokość bieżnika w oponie samochodowej uznaje się 1,6 milimetra. Poniżej tej grubości, bieżnik przestaje odprowadzać wodę, bardzo obniżając przyczepność. Bardzo ważne jest też, aby stosować opon przystosowanych do danych warunków. W lecie korzystamy z opon letnich, w zimie z zimowych. W miejscach ciepłych ale narażonych na częste opady deszczu można skorzystać z opon deszczowych. Istnieją też opony całosezonowe, które jednak gwarantują gorszą przyczepność od opon letnich w lato i od opon zimowych w zimie: taki kompromis.
• rodzaj nawierzchni - na suchym asfalcie/betonie jest najbezpieczniej, potem w skali łatwości utraty przyczepności mamy nawierzchnie: luźną (np. szuter, luźny żwir), mokrą od deszczu, zaśnieżoną, oblodzoną oraz pokrytą smarem (np. olejem). To oczywiste, ale wspominamy o tym dla porządku.
• moc i moment obrotowy silnika - im mocniejszy silnik, tym łatwiej jest o zerwanie przyczepności przez napędzane koła po dodaniu gazu. Obecnie prawie wszystkie nowo produkowane auta posiadają kontrolę trakcji automatycznie odcinające lub regulujące ilość momentu obrotowego przenoszonego na napędzane oś/osie.

Ogromną role grają też umiejętności i doświadczenie kierowcy. Kierowca ma decydujący wpływ na to, co dzieje się z samochodem, nawet jeśli doszło już do poślizgu niekontrolowanego. Z tego powodu obowiązkiem kierowcy jest ciągłe doskonalenie własnych umiejętności. Absolutne minimum potrzebne do zminimalizowania szansy na poślizg to zmniejszenie prędkości i zapewnienie dobrego stanu ogumienia (lub dostosowania ogumienia do warunków, np. założenie opon zimowych na okres zimowy).

Rodzaje poślizgów

W jeździe samochodem poślizgi dzielimy na kontrolowane i niekontrolowane. Poślizg kontrolowany jest wywoływany świadomie w celu wykorzystania go w konkretnym celu: np. szybszym przejechaniu przez śliski zakręt (używają go np. kierowcy rajdowi). Z poślizgu kontrolowanego można też korzystać podczas normalnej jazdy po śliskim terenie, wymaga to jednak ogromnego doświadczenia i umiejętności.

Poślizg niekontrolowany to najniebezpieczniejszy rodzaj poślizgu. Kierowca nie ma wówczas wpływu na zachowanie się samochodu, co może skończyć się wypadkiem. Odpowiedni trening pozwala na opanowanie poślizgu niekontrolowanego i przywrócenie prawidłowego kontrolowanego toru jazdy.

Nadsterowność i podsterowność

Sam przebieg poślizgu z kolei zależy od właściwości auta zwanymi nadsterownością i podsterownością. Nadsterowność, w skrócie, oznacza, że większą przyczepność w danej chwili ma przednia oś, przez co poślizg zacznie się od osi tylnej. W efekcie może nas "postawić bokiem" lub nawet "obrócić". Podsterowność do odwrotność nadsterowności: w poślizg szybciej wpadnie oś przednia, co powoduje wyprostowanie toru jazdy, przy jednoczesnym braku kontroli nad pojazdem.

Podsterowność i nadsterowność zależą nie tylko od konstrukcji auta (rozłożenia masy), żadne auto nie jest więc tylko nadsterowne lub tylko podsterowne. Właściwości te zależą też od położenia środka ciężkości auta: np. podczas gwałtownego hamowania przesuwa się on do przodu pogarszając docisk tylnej osi do jezdni i wywołując nadsterowność. Z zasady o wiele bardziej podatne na warunki jazdy są auta o krótszym rozstawie osi (z tego powodu rajdowa jazda Fiatem 126p wymaga mistrzowskiego opanowania technik poślizgu).

Zobacz też: Jak wprowadzić samochód w poślizg – lift-off oversteer?

Jak wyprowadzić auto z poślizgu - poślizg nadsterowny

W przypadku, gdy ucieka nam tył samochodu, należy jak najszybciej skontrować obracając kierownicę w tą samą stronę. Jeśli tył ucieka nam w lewo, kontrujemy w lewo. Jeśli w prawo: kontrujemy w prawo. Należy przy tym zadbać o jak największą przyczepność kół, dlatego najlepiej wtedy nie wciskać pedału gazu i nie hamować. Popularny jest mit, że w autach z przednim napędem wystarczy wcisnąć gaz a "auto samo się wyciągnie". Działa to w bardzo niewielu przypadkach, gdy poślizg lub niestabilność są jeszcze bardzo słabe. Skutkuje jednak również zwiększeniem prędkości, co jeszcze bardziej obniża margines bezpieczeństwa.

Zobacz też: Jak wprowadzić samochód w poślizg? - Pendulum

Jak wyprowadzić auto z poślizgu - poślizg podsterowny

Kiedy auto traci przyczepność przedniej osi wpadamy w poślizg nadsterowny. Kierowca nie ma wówczas możliwości wpływania na kierunek jazdy za pomocą skręcania kół: dopóki się one ślizgają, dopóty auto będzie wyjeżdżało na zewnętrzną stronę zakrętu. Aby opanować poślizg nadsterowny należy przesunąć środek ciężkości samochodu do przodu aby przednia oś odzyskała przyczepność. Najprostszy na to sposób to puszczenie gazu i delikatne wciśnięcie hamulca. Niestety musimy być przygotowani, że chwilę potrwa, aby przód samochodu odzyskał przyczepność. Dlatego warto, wchodząc w zakręty, zostawiać sobie margines jezdni po zewnętrznej strony aby mieć gdzie "wyjechać". W ruchu ulicznym, jeśli wpadliśmy w poślizg tego rodzaju i kierujemy się przodem w bok innego samochodu można za pomocą hamulca ręcznego i ruchu kierownicą do wewnątrz zakrętu postawić auto w boczny poślizg. W ten sposób uderzymy w drugie auto większą powierzchnią boczną, co zmniejszy straty, a także pomoże ochronić kierowcę i pasażerów drugiego auta przed "wbiciem" się w bok.