Przejścia dla zwierząt. W Polsce jest ich w sumie 5008!

• Jak się wyznacza przejścia dla zwierząt nad autostradami i drogami S?
• Przejścia dla zwierząt. Wybór konkretnej budowli też jest kluczowy!
• Ile jest przejść dla zwierząt w Polsce?
• Ile kosztuje budowa przejścia dla zwierząt?
• Rekordowe przejścia dla zwierząt w Polsce
• Przejścia dla zwierząt a prewencja rozprzestrzeniania się chorób

Jak się wyznacza przejścia dla zwierząt nad autostradami i drogami S?

Każdy odcinek nowobudowanej autostrady lub drogi ekspresowej powstaje na podstawie uzyskanej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, która precyzuje lokalizację i typ przejścia dla zwierząt. Wcześniej opracowany jest raport o oddziaływaniu inwestycji na środowisko, w którym wskazane są miejsca lokalizacji przejść dla zwierząt. Warto podkreślić, że podstawą do ich wyznaczania jest przeprowadzenie całorocznych obserwacji aktywności oraz szlaków migracji zwierząt określanych jako inwentaryzacja przyrodnicza.

W celu uzupełnienia zebranych danych, dodatkowo pozyskiwane są informacje od Lasów Państwowych, kół łowieckich oraz regionalnych dyrekcji ochrony środowiska. Na ich podstawie specjaliści z zakresu przyrody wskazują miejsca, w których planowana droga przecina szlaki migracji zwierząt. Właśnie w takich miejscach konieczna jest budowa przejść dla zwierząt.

Przejścia dla zwierząt. Wybór konkretnej budowli też jest kluczowy!

Kwestie związane z ukształtowaniem terenu i przebiegiem drogi mają duży wpływ na wybór przejścia dolnego (pod drogą) lub górnego (nad drogą). Natomiast zaobserwowane w danym miejscu gatunki zwierząt oraz przebieg szlaków migracyjnych wskazują na to, jakim zwierzętom ma ono służyć (dużym, średnim czy małym). Zwierzęta często migrują wzdłuż rzek, dlatego mosty nad nimi są celowo wydłużane, aby umożliwić migrację zwierząt wzdłuż cieków wodnych.

Ile jest przejść dla zwierząt w Polsce?

W latach 1996-2022 na sieci dróg krajowych zarządzanych przez GDDKiA oraz na odcinkach koncesjonariuszy powstało 5008 przejść dla zwierząt. Zdecydowaną większość z nich stanowią przepusty dla płazów i małych zwierząt (3472 szt.), a pozostałe to przejścia dolne (1329 szt.) i górne dla dużych zwierząt (207 szt.). Te ostatnie to duże obiekty inżynierskie nad autostradami lub drogami ekspresowymi, odpowiednio zaaranżowane, aby umożliwić zwierzętom przejście nad drogą szybkiego ruchu.

Ile kosztuje budowa przejścia dla zwierząt?

Można przyjąć, że średni łączny koszt realizacji urządzeń ochrony środowiska (przejść dla zwierząt, ogrodzeń drogowych i herpetologicznych, systemu odwodnienia i ekranów przeciwhałasowych), to ok. 11 proc. łącznych kosztów budowy dróg szybkiego ruchu. Przy czym koszt przejść dla zwierząt stanowi ponad 6,5 proc. Z analizy dostępny danych wynika, że średni koszt górnego przejścia dla zwierząt to ok. 11 mln zł.

Rekordowe przejścia dla zwierząt w Polsce

Niektóre z takich obiektów są jeszcze droższe, a koszt zależy od rozmiarów. W okolicy Borówna powstało górne przejście dla zwierząt o długości ok. 120 m i szerokości 50 m, nad dwoma jezdniami trasy głównej, dwoma jezdniami rozprowadzającymi i dwoma dwukierunkowymi drogami lokalnymi. Z kolei na S19, pomiędzy Janowem Lubelskim i Sanem, górne przejście w okolicy Zdziar zbudowano nad dwoma jezdniami drogi ekspresowej, wąskimi drogami technicznymi i drogą wojewódzką. Ma blisko 117 m długości i 55 m szerokości.

Przejścia dla zwierząt a prewencja rozprzestrzeniania się chorób

W wyjątkowych sytuacjach, np. podczas rozprzestrzeniania się afrykańskiego pomoru świń (ASF), przejścia dla zwierząt umożliwiły wprowadzenie ograniczeń w migracji dzików, które mogły przenosić groźny dla trzody chlewnej wirus. Przed kilku laty GDDKiA, zgodnie z rozporządzeniami wojewodów, ustawiła takie specjalne wygrodzenia w przejściach na niektórych ciągach dróg. Wygrodzenia zostały tak stworzone, aby powstrzymywały głównie dziki, a problemy z ich pokonaniem przez inne zwierzęta były jak najmniejsze.