Panewki i półpanewki

Z uwagi na charakter obciążeń, z jakimi mamy do czynienia w czterosuwowych silnikach samochodowych, w układzie korbowym silników czterosuwowych stosuje się w nich z zasady łożyska ślizgowe. Ich najistotniejszą częścią są panewki.

W praktyce prawie wszystkie łożyska ślizgowe pracujące w układzie korbowym są wykonywane z miękkiej stali. Jedynie ich wewnętrzne powierzchnie są pokryte warstwą stopów łożyskowych, odznaczających się dobrymi właściwościami przeciwciernymi. Łożyska takie muszą odprowadzać bardzo skutecznie ciepło, jakie w nich powstaje podczas pracy oraz dobrze przeciwdziałać zrywaniu filmu olejowego. Muszą także przenosić bez szwanku duże naciski i uderzenia. Materiał, z którego są wykonane, powinien łatwo poddawać się naciskowi, wywieranemu przez twarde zanieczyszczenia, jakie mogą znaleźć się w pracującym oleju silnikowym. Dzięki temu pozostaną one w niego wgniecione, nie rysując powierzchni czopów wału korbowego. Łożyska takie powinny także móc pracować z bardzo małymi luzami, dzięki czemu praca silnika będzie cichsza, a jego drgania mniejsze.

W silnikach samochodowych jako łożyska główne wału korbowego stosuje się dzielone panewki cienkościenne, czyli półpanewki. Są one wykonywane z taśmy stalowej o grubości kilku milimetrów (najczęściej poniżej 5). Wymiar ten zależy od średnicy czopa, z którym ma współpracować panewka. Taśmę, jeszcze w stanie płaskim pokrywa się stopem łożyskowym, przy czym technologie jego nanoszenia są bardzo różne. Po pocięciu tak przygotowanej taśmy tnie się ją na odcinki o odpowiedniej długości, które następnie kształtuje się pod naciskiem kształtuje się w półpanewki. Wewnętrzny wymiar panewki uzyskuje się w wyniku przeciągania lub precyzyjnego toczenia. Tolerancja średnicy otworu nie powinna z reguły przekroczyć 0,005 mm.

Panewki cienkościenne mają bardzo wiele zalet, dzięki czemu są powszechnie stosowane w produkowanych obecnie silnikach samochodowych. Bardzo dobrze odprowadzają ciepło, powstające na styku panewka – czop wału korbowego, a ich niewielka grubość pozwala na zmniejszenie gabarytów, a tym samym masy łba korbowodu. Dwupołówkowych panewek cienkościennych nie naprawia się ani nie regeneruje z uwagi na ich niską cenę i łatwość wymiany.

Zobacz też: Stopień sprężania silnika spalinowego