Kiedy kontrola jest zasadna? Inspekcja Transportu Drogowego. Prawa i obowiązki, cz. 1

Dlaczego zakończeniem każdej kontroli jest decyzja administracyjna o nałożeniu kary?

Przecież tak być nie musi. Znane wszystkim Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w art. 26, wprowadziło zmiany do przepisów określające na podstawie jakich dokumentów można przeprowadzić kontrolę i nie ma w nim aprobaty na kontrolę i w wyniku tego, wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie danych elektronicznych.

A tak czynią to niestety wszystkie organy kontroli. Można jednoznacznie stwierdzić, że postępowanie administracyjne i w wyniku tego nałożenie kary na podstawie danych elektronicznych zarówno podczas kontroli drogowej, jak i kontroli w przedsiębiorstwie nie znajduje uzasadnienia prawnego.

Kiedy kontrola jest zasadna

Taką kontrolę można przeprowadzić tylko i wyłącznie na podstawie trzech elementów: wykresówki, wydruku i „zaświadczenia o nieprowadzeniu pojazdu”.

Nagminne jest zatem nieprzestrzeganie prawa przez organy kontroli i postępowanie wbrew obowiązującym normom prawnym, dotyczące posługiwania się przez organa kontroli niezalegalizowanym programem komputerowym.

Tutaj powstaje też pytanie - czy laptop lub komputer, na którym to oprogramowanie jest zalegalizowane również posiada legalizację?

Słyszę, że nie musi, bo nie ma w wykazie. Skoro tak, to wszystkie pomiary powinny być dokonywane urządzeniami bez legalizacji.

Owszem są wytyczne Głównego Inspektora w tym zakresie (można je znaleźć w Internecie), że kontrolujący powinien posługiwać się do analizy programem pomocniczo. Właściwie notorycznie spotykam się z kontrolami danych elektronicznych w ten sposób. Szkoda, ze również Organ kontroli II instancji nie dostrzega tego zjawiska i przepisów prawnych.

Nasuwa kolejne pytanie - czy przypadkiem ten przepis nie jest za daleko umieszczony? I czy czytelnik zdaje sobie sprawę z takiego przepisu prawnego? Dotyczy to zarówno kar nakładanych „na drodze”, a podczas kontroli przedsiębiorstwa występuje zawsze.

Trudno nie zgodzić się, że kontrola danych elektronicznych podczas kontroli przedsiębiorstwa w zasadzie prawie jest niemożliwa lub zgodnie z przepisami bardzo utrudniona.

Postępowanie administracyjne – kontrola drogowa

Kontrole możemy „podzielić” na kontrole tzw. drogowe wynikające z przepisów, z Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 2 września 2009 roku w sprawie kontroli przewozu drogowego (Dz. U. z 2009r. Nr 145, poz.1184) i ustawy o transporcie drogowym z dnia 6 września 2001 roku (art. 55 tejże ustawy).

Powyżej wspomniałem już na temat przepisów i prowadzonego postępowania administracyjnego. Należy wspomnieć, że cały proces kontroli wsparty jest też stosownymi Zarządzeniami – za sposób postępowania podczas kontroli przyjęto wytyczne zawarte w Zarządzeniu Głównego Inspektora Transportu Drogowego w zakresie czynności kontrolnych „na drodze” i analogiczne wytyczne zawarte w zarządzeniu dotyczącym kontroli przedsiębiorstwa.

Można je znaleźć w Biuletynie Informacji Publicznej Ministra Infrastruktury. Powinny być opublikowane i podane do publicznej wiadomości. Nie należy też zapominać o przepisach wynikających z ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Całą kontrolę możemy w procesie postępowania administracyjnego ogólnie podzielić na następujące elementy.

I etap.

Kontrola drogowa, w której dokonywane są czynności kontrolne i gromadzone materiały dotyczące dokumentacji kierowcy przestrzegania przez niego norm prawnych, dokumentacji przewożonego ładunku lub osób, dokumentacji pojazdu i dokumentacji przedsiębiorstwa

II. etap.

Wszczęcie lub nie, postępowania administracyjnego w celu wyjaśnienia wszystkich okoliczności mających znaczenie dla sprawy, ustalenie stanu faktycznego i odpowiedzialności. Najczęściej składane są wyjaśnienia, dokumenty. Należy jednoznacznie stwierdzić o czym wielu kontrolujących zdaje się nie wiedzieć, że to oznacza nie tylko nałożenie kary, ale też może służyć do umorzenia postępowania w całości lub części.

III. Etap. 

Rozstrzygnięcie przez wydanie decyzji administracyjne o nałożeniu kary lub umorzeniu tego postępowania (do czego dochodzi sporadycznie).

IV. etap 

Złożenie odwołania i złożenie wniosku o wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności (do Organu II instancji) do czasu rozstrzygnięcia. Zachęcam szczególnie. Takie bowiem prawo przysługuje każdemu składającemu odwołanie.

Tu należy jednoznacznie stwierdzić, że z chwilą otrzymania decyzji o nałożeniu kary mamy do czynienia jakby z dwoma postępowaniami. Jedno to jest proces odwoławczy, a drugie najczęściej najważniejsze finansowe – być albo nie być dla przedsiębiorcy.

Ważne by zostało złożone w terminie. I chyba najważniejsze, że w wyniku wniesionego odwołania nałożona kara nie może ulec zwiększeniu. To znaczy w wyniku tego może zostać podtrzymana, umorzona w części lub całości.

V. etap

Uwzględnienie odwołania, składanie dodatkowych wyjaśnień. Wydanie postanowienia i decyzji albo o umorzeniu w części lub całości, podtrzymaniu stanowiska I instancji lub zwrócona do ponownego rozpatrzenia. I

VI. Etap. 

Złożenie Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w przypadku negatywnego rozstrzygnięcia dla skarżącego.
Można pokusić się o ile jest to zasadne i słuszne finansowo o dalszą drogę odwoławczą.

Polskie prawo w zasadzie kończy się na dwuinstancyjności ale znalazłbym rozwiązania daleko dalej idące. Przynajmniej są takie możliwości prawne wynikające z prawa międzynarodowego choćby dla zasady i przysługujących praw.Konieczny jest protokół podczas kontroli na drodze

Kontrola drogowa najczęściej rozpoczyna się od zatrzymania pojazdu. Pobierane są dokumenty kierowcy, pojazdu, przewożonego ładunku, sprawdzany stan techniczny pojazdu. Na podstawie analizy sporządzany jest – musi za każdym razem (§ 3. pkt 1. cytowanego powyżej rozporządzenia i ustawy).

I mamy dylemat. Rozporządzenie nie donosi się do cytowanego powyżej wprowadzonego art. 26 Rozporządzenia 561 do kontroli zapisów z urządzenia jakim jest tachograf cyfrowy.

Nikt tego zapisu prawnego zdaje się nie dostrzegać mimo informacji zawartych w Monitorze Polskim Nr 20 z 2004 roku o stosowaniu aktów prawnych. Nie można też pominąć obowiązków kontrolowanego. Powinien umożliwić przeprowadzenie kontroli.

Stan techniczny pojazdów też jest bardzo często stwierdzany „optycznie” i uwagi, które uprawniony pracownik stacji diagnostycznej bez badań by nie wydał.

Podczas kontroli drogowej, prowadzonego postępowania administracyjnego występują bardzo często uchybienia proceduralne, braki w opisach lub niezgodne ze stanem faktycznym. Niejednokrotnie pojawiają się też niezgodności prawne lub brak protokołu kontroli.

Ten ostatni przypadek jest poważnym naruszeniem prawa przez kontrolującego i może zostać potraktowany jako odstąpienie od czynności kontrolnych. O tym decydują już inne Organy państwa – prokuratura. Może też zostać potraktowane jako przyjęcie korzyści majątkowej w wyniku czego odstąpiono od czynności kontrolnych.

Musi być zatem sporządzony protokół kontroli.