Odpowiedzialność i prowizja del credere

Czym jest prowizja i odpowiedzialność del credere

Prowizja del credere stanowi odrębne wynagrodzenie, przyznawane agentowi w uzgodnionym przez strony zakresie, w zamian za to, że agent ten przyjmuje na siebie dodatkową odpowiedzialność związaną z wykonaniem zobowiązania przez znalezionego przez siebie klienta. Jeżeli umowa nie stanowi inaczej, agent odpowiada za to, że klient spełni świadczenie. Odpowiedzialność taką agent może na siebie przyjąć niezależnie od postaci umowy agencyjnej, a więc zarówno w przypadku agencji pośredniczej, jak i przedstawicielskiej. Istotnym jest jednak to, aby zastrzeżenia del credere były dokonane w umowie w formie pisemnej.

Istota klauzuli del credere polega więc na zastrzeżeniu, że agent odpowiada za wykonanie zobowiązania przez klienta. Zgodnie z przepisem Kodeksu cywilnego, odpowiedzialność taka, może być przyjęta przez agenta „w uzgodnionym zakresie”. Oznacza to, że de facto sam agent określa więc jej zakres. Wskazanie rozmiaru odpowiedzialności del credere, przez podanie na przykład górnej jej granicy, stanowi istotny element takiego postanowienia.
Kontynuując, przepis Kodeksu cywilnego wskazuje, że jeżeli umowa nie stanowi inaczej, agent odpowiada za to, że klient spełni świadczenie – zarówno świadczenie pieniężne, jak i niepieniężne. Umowa może tak wyznaczony przedmiot odpowiedzialności jednak zmodyfikować.

Kolejne ograniczenie ww. odpowiedzialności dotyczyć może zakresu przedmiotowego i podmiotowego umów. Ustawodawca daje w tej kwestii dużo swobody stronom umowy, a mianowicie odpowiedzialność taka odnosić się może np. do konkretnej umowy czy do umów zawieranych z konkretnym podmiotem.

Jeśli klauzula del credere zawarta zostaje w samej umowie agencyjnej, wskazanie umowy czy umów, których ma dotyczyć, następuje oczywiście na przyszłość. W chwili zastrzeżenia klauzuli w umowie agencyjnej, nie są bowiem zawarta żadne nowe umowy. Natomiast wprowadzenie takiego zastrzeżenia w drodze zmiany umowy agencyjnej może dotyczyć umów, które zostały już zawarte przy bezpośrednim udziale agenta.

Dodatkowe wynagrodzenie agenta

Cechą charakterystyczną, a zarazem istotą odpowiedzialności del credere jest jej odpłatność. Wynagrodzenie to przysługuje agentowi z tytułu ponoszenia dodatkowej odpowiedzialności. Zgodnie z doktryną, pomimo przyjęcia nazewnictwa „prowizja del credere” to odrębne wynagrodzenie może być określone przez strony umowy zarówno w formie klasycznej prowizji, jak i w innej postaci (np. zryczałtowanej).
Jeżeli wynagrodzenie agenta będzie miało postać prowizji, to znajdują do niego zastosowanie przepisy art.761(3) Kodeksu cywilnego dotyczące powstania prawa do prowizji oraz wymagalności roszczenia o jej zapłatę.

Odpowiedzialność del credere a poręczenie i gwarancja

Omawiając tematykę odpowiedzialności del credere nie sposób pominąć oczywistego podobieństwa tej instytucji do instytucji poręczenia czy gwarancji.
Nie mniej, pomimo dużych podobieństw, w odróżnieniu od poręczenia, odpowiedzialność del credere nie zostaje wprowadzona na podstawie odrębnej umowy, a ponadto poręczyciel zobowiązuje się wykonać zobowiązanie na wypadek, gdyby dłużnik go nie wykonał. W odniesieniu zaś do gwarancji – rozumianej jako zobowiązanie gwaranta wobec beneficjenta do spełnienia świadczenia, w razie, gdyby dłużnik go nie spełnił – podstawową różnicą jest brak podstaw do przyjęcia solidarności między agentem a klientem dającego zlecenie.

Tekst: Łukasz Bernatowicz - radca prawny, Krzysztof Gładych - radca prawny, Kancelaria Radców Prawnych i Doradców Podatkowych Bernatowicz Komorniczak Mazur sp.p.