Jak ocenić stopień zużycia elementów korbowodu i wału korbowego silnika?

Wał korbowy jest w co najmniej w trzech miejscach podparty łożyskami kulkowymi lub rolkowymi. W wyniku niedostatecznego smarowania, wad konstrukcyjnych lub niewłaściwego osadzenia na wale albo w gniazdach, łożyska te ulegają nadmiernemu zużyciu, objawiającym się pojawieniem się sporych ilości opiłków stalowych w oleju silnikowym. Inne usterki we wnętrzu silnika można zdiagnozować poprzez osłuchanie go, w niektórych przypadkach także przy użyciu stetoskopu lekarskiego.

Bardzo skuteczną metodą stwierdzenia nadmiernych luzów w układzie korbowym silnika jest osłuchanie go przy znacznych obciążeniach, np. przy ruszaniu z drugiego lub trzeciego biegu przy szybko puszczanym sprzęgle (bez jazdy na tzw. pół sprzęgle), lub podczas jazdy po włączeniu zbyt wysokiego biegu dla danej prędkości i próbie przyspieszania w takich warunkach. Głuche stuki, jakie mogą pojawić się na chwilę w głębi silnika, w okolicach miski olejowej, świadczą o nadmiernych luzach w łożyskowaniu wału korbowego albo pomiędzy panewkami i czopami wału korbowego.

Zobacz również: Jak uruchomić silnik, który nie chce „zaskoczyć”?

Dalsza eksploatacja tak zużytego silnika może prowadzić do poważnej awarii, łącznie z urywaniem się korbowodów, co grozi w skrajnym przypadku zniszczeniem korpusu (bloku) silnika lub jego miski olejowej. Trzeba pamiętać przy tym, że takie badania nie są dla silnika obojętne, więc należy je jak najszybciej przerwać po wystąpieniu i rozpoznaniu stuków lub po stwierdzeniu ich braku.

Podczas próby przyspieszania na zbyt wysokim biegu mogą wystąpić stuki, powstające przy detonacyjnym spalaniu paliwa. Brzmią one zupełnie inaczej, niż stuki pochodzące z wału korbowego. Są bardziej dźwięczne, mają wyższy ton i nie są tak głośne. Można porównać je do odgłosu szybkiego uderzania grubym wkrętakiem o metalowy przedmiot, trzymany w ręku, podczas gdy stuki wału korbowego przypominają odgłosy uderzania dużego młotka w grubą stalową rurę, wbijaną pionowo w niezbyt twardą glebę.

Zobacz też: Jak określić stan zaworów i gniazd zaworowych?

Stuki w silniku, „dzwonienie” itp. mogą pochodzić także z wielu innych miejsc, lub mieć inne przyczyny, niż pojawiające się z czasem luzy. Stukanie silnika może wystąpić także po zbyt wczesnym puszczeniu sprzęgła przy szybkim ruszaniu na szorstkiej nawierzchni, w wyniku wlania do baku paliwa o zbyt niskiej liczbie oktanowej albo – oleju napędowego do samochodu z silnikiem benzynowym lub po rozregulowaniu się zapłonu (zapłon zbyt wczesny).