Czy paragon może być dokumentem prawniającym do odliczenia kosztu uzyskania przychodów?

Powyższe oznacza, iż podatnik ma prawo do odliczenia dla celów podatkowych wszelkich wydatków, pod warunkiem, iż nie zostały one wymienione w art. 16 ust. 1 ww. ustawy oraz że wykaże ich związek z prowadzoną działalnością, a ich poczynienie ma lub może mieć wpływ na możliwość powstania przychodu (w tym zachowania lub zabezpieczenia przychodów). Przepis ten konstytuuje więc zasadę, stosownie do której pomiędzy kosztem podatkowym oraz przychodami podatnika musi wystąpić związek przyczynowo – skutkowy. Kosztem uzyskania przychodów będzie także tylko taki koszt, który został właściwie udokumentowany.

Powołany przepis art. 15 ust. 1 ustawy o PDOP należy interpretować łącznie z art. 9 ust. 1 tej ustawy, na mocy którego, podatnicy są obowiązani do prowadzenia ewidencji rachunkowej, zgodnie z odrębnymi przepisami, w sposób zapewniający określenie wysokości dochodu (straty), podstawy opodatkowania i wysokości należnego podatku za rok podatkowy, a także do uwzględnienia w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych informacji niezbędnych do obliczenia wysokości odpisów amortyzacyjnych zgodnie z przepisami art. 16a – 16m. Odrębne przepisy, o których mowa w powyższym artykule zawarte są w ustawie o rachunkowości (dalej zwaną UoR).

Zobacz też: Czy limit 50% odliczenia VAT dotyczy usługi oklejenia samochodów firmowych?

Art. 21 ust. 1 UoR określa, iż dowód księgowy powinien zawierać co najmniej:

• określenie rodzaju dowodu i jego numeru identyfikacyjnego,
• określenie stron (nazwy, adresy) dokonujących operacji gospodarczej,
• opis operacji oraz jej wartość, jeżeli to możliwe, określoną także w jednostkach naturalnych,
• datę dokonania operacji, a gdy dowód został sporządzony pod inną datą - także datę sporządzenia dowodu,
• podpis wystawcy dowodu oraz osoby, której wydano lub od której przyjęto składniki aktywów,
• stwierdzenie sprawdzenia i zakwalifikowania dowodu do ujęcia w księgach rachunkowych przez wskazanie miesiąca oraz sposobu ujęcia dowodu w księgach rachunkowych (dekretacja), podpis osoby odpowiedzialnej za te wskazania.

Przepisy art. 20 i art. 21 UoR ustalają zasady dokumentowania operacji gospodarczych, a w szczególności warunki, jakim powinny odpowiadać dowody księgowe stanowiące podstawę zapisów w księgach rachunkowych. Jednocześnie dowód księgowy, który będzie odpowiedni do wprowadzenia kosztu do ksiąg rachunkowych, będzie również odpowiednim dokumentem do celów podatkowych.

Warto jednak zauważyć, iż zasadniczo paragony fiskalne nie spełniają wszystkich wymogów formalnych dla uznania ich za dowody księgowe uprawniające do ujęcia kosztu w księgach rachunkowych. Należy jednak zauważyć, iż niespełnienie powyższych warunków nie oznacza definitywnego braku możliwości zaliczenia wydatków udokumentowanych paragonami do kosztów uzyskania przychodów. Koszty faktycznie poniesione, a jedynie w sposób niepełny udokumentowane, mogą być uwzględnione przy ustalaniu podstawy opodatkowania, jeśli ich poniesienie zostanie przez podatnika uwiarygodnione za pomocą innych dowodów.

Stanowisko potwierdzające możliwość ujęcia w kosztach uzyskania przychodów wydatków udokumentowanych paragonem jest uzasadnione, tym bardziej, że dla celów podatkowych zastosowanie ma również w takim przypadku zasada, określona w art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej. W jej myśl, jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Nie ma przy tym ograniczenia tylko do dowodów księgowych określonych w UoR.

Zobacz też: Czy można odliczać 100% VAT od najmu miejsc parkingowych dla samochodów służbowych?

Ważnym wyznacznikiem kierunku orzecznictwa w tej materii jest także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10. 04. 2006 r. (sygn. I SA/Łd 1022/05). Zgodnie z nim, nieprawidłowe jest postępowanie organu skarbowego, który wymaga spełnienia przez przedstawiany dowód poniesienia kosztu, wszystkich wymogów zawartych w art. 20 oraz 21 UoR. W wyroku można znaleźć następujące stwierdzenie: „Sam fakt ujęcia dowodów księgowych niespełniających zasad szczególnych nie może świadczyć, iż do wykonania usługi nie doszło, a jedynie o wadliwym prowadzeniu ewidencji księgowej. Stanowisko, iż tylko wydatek udokumentowany na zasadach określonych w przepisach o rachunkowości może być uznany za koszt uzyskania przychodów nie znajduje uzasadnienia. W takiej sytuacji organ podatkowy powinien ustalić wartość wydatków każdym innym dowodem, mając oczywiście na uwadze treść art. 15 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych”. Podobnie Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji indywidualnej z dnia 02.12.2011 r. (znak IPPB5/423-1045/11-4/RS) stwierdził, iż: „mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny oraz powołane przepisy prawa podatkowego stwierdzić należy, iż koszty przejazdów taksówkami pracowników i Prezesów Wnioskodawcy ponoszone przez nich w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych, udokumentowane na podstawie paragonów fiskalnych wystawianych przez taksówkarzy w sposób wymagany przepisami o rachunkowości, stanowią koszty uzyskania przychodów Wnioskodawcy”.

Zobacz też: Czy można odliczać 100% VAT od najmu miejsc parkingowych dla klientów?

Z powyższego można wyciągnąć wniosek, że dla celów podatku dochodowego od osób prawnych, posiadanie dokumentu w postaci paragonu nie wyklucza możliwości zaliczenia wydatku do kosztów uzyskania przychodów. Podatnik jest w takim przypadku uprawniony do posłużenia się wszelkimi innymi dowodami potwierdzającymi poniesienie kosztu oraz jego charakter.

Jednocześnie jednak z uwagi na fakt, iż paragony fiskalne nie spełniają wszystkich przesłanek określonych w art. 21 ust. 1UoR (np.: brak na nich wskazania nabywcy usługi), dokumentowanie zdarzeń paragonami w aspekcie regulacji ustawy o PDOP powinno mieć charakter incydentalny. Podatnik nie powinien czynić z paragonów fiskalnych regularnej podstawy do ujęcia wydatków w kosztach uzyskania przychodów, tym bardziej, że postępowanie takie wiąże się z  koniecznością dodatkowego i nierzadko kłopotliwego dokumentowania zdarzeń. (tj. dowodzenia faktu poniesienia kosztu przez podatnika oraz jego charakteru). Ponadto, celem zmniejszenia ewentualnego ryzyka  zakwestionowania paragonu jako dowodu uprawniającego do ujęcia w kosztach uzyskania przychodów, podatnik powinien uzupełnić takim dokument: danymi nabywcy, krótkim opisem operacji gospodarczej, której paragon dotyczy, podpisem osoby, która dokonała opłaty. Takie opisanie paragonu czyni z niego dokument bardziej wiarygodny i kompletny z punktu widzenia przepisów podatkowych.

Tekst: Grzegorz Wachołek, Kierownik w Departamencie Podatków Bezpośrednich ECDDP Sp. z o.o.