Różnice kursowe powstałe przy spłacie rat leasingowych

Różnice kursowe powstałe przy zapłacie kolejnych rat leasingowych należy zaliczać odpowiednio do przychodów lub kosztów finansowych. Są one również uznawane podatkowo.

Leasing operacyjny jest zbliżony do umów najmu i dzierżawy, co oznacza, że przedmiot umowy pozostaje w księgach rachunkowych finansującego i nie jest wykazywany w bilansie leasingobiorcy. Od momentu przekazania składnika umowy leasingobiorca księguje taki składnik majątku w ewidencji pozabilansowej na koncie „Środki trwałe przyjęte w leasing operacyjny”, a odpisy amortyzacyjne są kosztem leasingodawcy.

Warunki uznania umowy za umowę leasingu operacyjnego, określone w art. 17b, ust. 1 updop i w art. 23b ust. 1 updof to:

• zawarcie jej na czas oznaczony, stanowiący co najmniej 40% normatywnego okresu amortyzacji, w przypadku podlegających amortyzacji rzeczy ruchomych, lub na co najmniej 10 lat, w przypadku podlegających amortyzacji nieruchomości, oraz

• określenie sumy ustalonych w niej opłat, pomniejszonej o należny VAT, w kwocie nie niższej od wartości początkowej przedmiotu leasingu.

Normatywny okres amortyzacji to okres amortyzacji za pomocą metody liniowej, z zastosowaniem minimalnych stawek z załącznika do ustawy o podatku dochodowym, w którym następuje całkowite umorzenie środka trwałego.

Z tego wynika, że w pytaniu mamy do czynienia z umową leasingu operacyjnego – w świetle przepisów Kodeksu cywilnego oraz ustawy o podatku dochodowym. Natomiast z punktu widzenia przepisów ustawy o rachunkowości – z leasingiem finansowym. Trudno bowiem nie spełnić jednego z warunków zawartych w art. 3 ust. 4 ustawy, co jest wymogiem zaliczenia danej umowy leasingowej do umów leasingu finansowego. W tej sytuacji finansujący pozostaje prawnym właścicielem przedmiotu leasingu do końca trwania umowy, chociaż korzystający zalicza go do składników swojego majątku. W takim przypadku odpisów amortyzacyjnych na gruncie podatku dochodowego dokonuje finansujący, a według prawa bilansowego odpisy amortyzacyjne są kosztem korzystającego. Faktury są wystawiane przez leasingodawcę zgodnie z harmonogramem wynikającym z umowy.

Z powodu różnej kwalifikacji umowy leasingu na gruncie prawa podatkowego i bilansowego wystąpią trwałe różnice w wyniku finansowym bilansowym i podatkowym, dlatego ewidencja takiej umowy powinna być dostosowana do potrzeb rachunkowości, a także pozwalać prawidłowo obliczyć dochód podatkowy.

Ponieważ operacja jest wyrażona w walucie obcej, należy nadmienić, że zgodnie z art. 30 ustawy o rachunkowości:

(...) nie rzadziej niż na dzień bilansowy wycenia się wyrażone w walutach obcych (...) składniki aktywów (...) i pasywów – po obowiązującym na ten dzień średnim kursie ogłoszonym dla danej waluty przez Narodowy Bank Polski.

Dlatego od każdej raty można wyliczyć różnice kursowe (należy to uczynić nie rzadziej niż na dzień bilansowy) w stosunku do wartości wcześniej zarachowanego kapitału stanowiącego zobowiązania długoterminowe.

Na gruncie prawa podatkowego kosztem jest rata wpłacana finansującemu.

Zasady podatkowego rozliczania różnic kursowych zostały zawarte w art. 24c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz w art. 15a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, zgodnie z którymi:

(...) różnice kursowe zwiększają odpowiednio przychody jako dodatnie różnice kursowe albo koszty uzyskania przychodów jako ujemne różnice kursowe w kwocie wynikającej z różnicy między wartościami określonymi w ust. 2 i 3.

Przychodów i kosztów nie powiększa się o każdą zrealizowaną różnicę kursową oddzielnie, ale ustala się ich wartość globalną poprzez odjęcie sumy ujemnych różnic kursowych od sumy dodatnich różnic kursowych. Uzyskana w ten sposób wartość powiększa przychody podatkowe, jeżeli jest dodatnia, lub koszty uzyskania przychodów, jeżeli jest ujemna.

Nadmienić należy, że na gruncie prawa podatkowego nie budzi wątpliwości kwalifikowanie w koszty podatkowe rat leasingowych i wynikających z nich różnic kursowych. Inaczej jest w przypadku zakwalifikowania opłaty wstępnej leasingu jednorazowo w koszty uzyskania przychodów. W tej materii stanowisko organów podatkowych jest obecnie jednolite:

(...) bez względu na nazewnictwo (opłata wstępna, czynsz inicjalny, czynsz zerowy) – jeżeli uiszczenie wynikającej z umowy leasingu określonej kwoty jest warunkiem skuteczności tej umowy (jej zawarcia), to – z uwagi na tę właśnie rolę – należy przyjmować, że jest to koszt dotyczący całej umowy i ściśle określonego czasu jej trwania. (...) stanowią koszt pośredni, który należy zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów proporcjonalnie do długości okresu, którego dotyczą, tj. proporcjonalnie do okresu trwania umowy (interpretacja indywidualna DIS w Poznaniu z 14 kwietnia 2008 r., sygn. ILPB3/423-80/08-4/EK).

Stanowisko to jest często podważane przez sądy. Na przykład WSA we Wrocławiu w wyroku z 5 października 2009 r. (sygn. akt I SA/Wr 633/09) stwierdził, że:

(...) koncepcja rozliczenia tych opłat proporcjonalnie do czasu trwania umowy nie ma racji bytu. Przepis art. 15 ust. 4d nakazuje bowiem rozliczenie kosztów pośrednich proporcjonalnie, nie normuje jednak kwestii, jak rozliczyć pozostałą część poniesionych już kosztów, gdy okres, którego miałyby dotyczyć, ulega skróceniu z przyczyn, których nie można było przewidzieć.

Podobnie stwierdza WSA w wyroku z 17 czerwca 2008 r. (sygn. akt III SA/Wa 24/08). W związku z tym trudno jednoznacznie ocenić, czy rata wstępna stanowi koszt podatkowy w momencie jej wniesienia, czy powinna być rozliczana przez cały okres trwania umowy.

PRZYKŁAD

Na podstawie umowy leasingu operacyjnego przyjęto środek trwały o wartości 50 000 CHF (po kursie 2,96 PLN/CHF). Suma opłat przez czas trwania umowy wyniesie 69 958,85 CHF. Raty miesięczne: 1903,29 CHF (rata czynszu: 1388,89 CHF, odsetek: 514,40 CHF).

EWIDENCJA KSIĘGOWA

1. Wprowadzenie środka trwałego do ewidencji na podstawie podpisanej umowy:

Wn „Środki trwałe” 148 000,00

Ma „Rozrachunki z tytułu leasingu finansowego” 148 000,00

2. Naliczenie amortyzacji (tylko dla celów bilansowych):

Wn „Amortyzacja” 2 466,67

Ma „Umorzenie” 2 466,67

3. Zapłata raty leasingowej zgodnie z harmonogramem (po kursie 3 PLN/CHF):

Wn „Rozliczenie zapłat rat leasingowych” 5 709,87

Ma „Rachunek bankowy” 5 709,87

4. Rozliczenie i zaksięgowanie powyższej raty leasingowej (odsetki i rata czynszu):

Wn „Rozrachunki z tytułu leasingu” 4 166,67

Wn „Koszty finansowe” 1 543,20

Ma „Rozliczenie zapłat rat leasingowych” 5 709,87

5. Rozliczenie różnic kursowych od spłaconej raty części kapitałowej:

(2,96 PLN/CHF – 3,00 PLN/CHF) x 1388,89 zł = –55,56

Wn „Inne koszty finansowe” 55,56

Ma „Rozrachunki z tytułu leasingu” 55,56

• art. 17b ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych – j.t. Dz.U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654; ost.zm. Dz.U. z 2010 r. Nr 146, poz. 996

• art. 23b ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych – j.t. Dz.U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307; ost.zm. Dz.U. z 2010 r. Nr 149, poz. 996

• art. 30 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości – j.t. Dz.U. z 2009 r. Nr 152, poz. 1223; ost.zm. Dz.U. z 2010 r. Nr 47, poz. 278