Art. 9 – 10: pojazdy uprzywilejowane i zarządzanie ruchem

Pojazdy uprzywilejowane

Art. 9 prawa o ruchu drogowym określa obowiązek każdego uczestnika ruchu do ułatwienia przejazdu pojazdom uprzywilejowanym, w szczególności przez niezwłoczne usunięcie się z jego drogi, a w razie potrzeby zatrzymanie się.

Pojazdy uprzywilejowane mają możliwość niestosowania się do znaków i sygnałów drogowych, jak również do przepisów. Obowiązkiem kierującego pojazdem uprzywilejowanym jest jednak zachowanie szczególnej ostrożności.

Aby jednak określony pojazd był uprzywilejowany musi spełnić określone warunki. Uprzywilejowanym będzie pojazd z włączonym światłem błyskowym oraz sygnałem dźwiękowym. Zgodnie z powyższym radiowóz policyjny korzystający jedynie z sygnału świetlnego (popularnego koguta), lecz bez sygnału dźwiękowego, nie będzie pojazdem uprzywilejowanym. Taki pojazd musi stosować się do Inni uczestnicy ruchu nie będą zobowiązani do ułatwienia mu przejazdu.

Zobacz: Art. 3 - uczestnicy ruchu drogowego

Nieustąpienie pierwszeństwa pojazdowi uprzywilejowanemu stanowi wykroczenie drogowe.

Pojazd uprzywilejowany to pojazd wysyłający sygnały świetlne w postaci niebieskich świateł błyskowych i jednocześnie sygnały dźwiękowe o zmiennym tonie, jadący z włączonymi światłami mijania lub drogowymi; określenie to obejmuje również pojazdy jadące w kolumnie, na której początku i na końcu znajdują się pojazdy uprzywilejowane wysyłające dodatkowo sygnały świetlne w postaci czerwonego światła błyskowego.

Organy zarządzające ruchem – art. 10

Organizacja ruchu jest domeną organów administracji publicznej, na które ustawa (art. 10 Prawa o ruchu drogowym) nakłada obowiązek zarządzania ruchem. Należy w tej mierze odróżnić organy zarządzające ruchem (określone w Prawie o ruchu drogowym) od organów zarządzających drogami (określone w ustawie o drogach publicznych).

Ustalenie organu odpowiedzialnego za zarządzanie ruchem zależy od kategorii drogi. Zgodnie z art. 10 ust. 3 zarządzanie ruchem na drogach krajowych jest kompetencją Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. Należy pamiętać, iż zgodnie z ustawą o drogach publicznych do kategorii dróg krajowych zaliczane są także austrady i drogi ekspresowe.

Zobacz: Art. 19 - 21: dozwolona prędkość

W przypadku dróg wojewódzkich organem zarządzającym ruchem będzie Marszałek Województwa. Starosta zaś będzie zarządzał drogami o charakterze powiatowym i gminnym. Brak jest kompetencji rady gminy oraz rady powiatu do wydawania uchwał w sprawie dotyczącej organizacji ruchu.

W obrębie miast na prawach powiatu drogami zarządza Prezydent Miasta (za wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych).

Nadzór nad zarządzeniem ruchem

Nadzór nad zarządzaniem ruchem na drogach krajowych sprawuje minister transportu. Z kolei nad zarządzaniem ruchem na pozostałych kategoriach dróg (wojewódzkich, powiatowych, gminnych, publicznych położonych w obrębie miast na prawach powiatu oraz drogach wewnętrznych) nadzór sprawuje wojewoda.

Zgodnie z art. 10 ust. 10 Prawa o ruchu drogowym organy sprawujące nadzór mogą nakazać zmianę organizacji ruchu ze względu na ważny interes ogólnospołeczny lub konieczność zapewnienia ruchu tranzytowego. Są to jedyne kryteria ingerencji (patrz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 marca 2008 r. o sygn. II SA/Sz 1130/2007).

Jeżeli istnieje ważny interes ogólnospołeczny wojewoda, jako organ nadzorujący, może nakazać staroście (jako organowi zarządzającemu ruchem) zmianę organizacji ruchu na drodze gminnej.