Sprzęgła podwójne

Sprzęgło podwójne składa się z dwóch koncentrycznie osadzonych sprzęgieł, jedno w drugim, z których każde „obsługuje” swój wałek sprzęgłowy. Wałki te są osadzone również koncentrycznie. Do jednego z nich są przypisane biegi nieparzyste, czyli, pierwszy, trzeci i piąty, do drugiego – parzyste. W ten sposób zostały wyeliminowane dokuczliwe szarpnięcia samochodu przy nieumiejętnej zmianie biegów podczas gwałtownego przyspieszania.

Zasada pracy sprzęgła podwójnego jest bardzo prosta. Każde z wchodzących w jego skład sprzęgieł działa dokładnie tak samo jak najprostsze sprzęgło jednotarczowe. Po naciśnięciu na pedał sprzęgła przez kierowcę przez ułamek sekundy układ sterujący sprzęgłami wyczekuje na decyzję kierowcy, którą rozpoznaje na podstawie kilku symptomów, takich jak obroty silnika w kontekście aktualnej prędkości oraz czynności poprzedzające wciśnięcie sprzęgła (czy samochód przyspieszał i z jaką dynamiką itp.), a także położenie dźwigni zmiany biegów. Kolejno następują w ciągu setnych części sekundy dwa wydarzenia: sprzęgło obsługujące aktualny bieg zaczyna proces wysprzęglania, jednocześnie sprzęgło planowanego biegu „zamyka się”. Tak więc gdy bieg niższy zostanie wyłączony, skrzynia biegów już ułamek sekundy wcześniej ma włączony bieg wyższy, który już zaczął pracować. Podobnie dzieje się w przypadku redukcji biegów.

Proces zmiany biegu jest tak szybki, że samochód, między innymi dzięki swojej bezwładności, nie zareaguje na to normalnym w takich okolicznościach szarpnięciem. Wygląda to tak, jakby przez pewien bardzo krótki odcinek czasu oba biegi pracowały równocześnie, co oczywiście nie jest prawdą.

Skrzynie biegów dostosowane do współpracy z podwójnymi sprzęgłami nazywane są zautomatyzowanymi lub zrobotyzowanymi. Oznacza się je symbolem BVR. Jest to skrót od francuskojęzycznej nazwy Boîte de Vitesses Robotisée. Nie jest to, wbrew informacjom, jakie można znaleźć w internecie, automatyczna skrzynia biegów. Jest to nadal skrzynia mechaniczna z usprawnieniami godnymi XXI wieku, choć wynalezionymi tuż przed II wojną światową.

Podwójne sprzegło i skrzynia BVR w sposób znaczący wpływają na ekonomię jazdy. Z uwagi na to, iż nawet bardzo wprawny kierowca potrzebuje na zmianę biegu w zwykłej skrzyni biegów około 1 sekundy, zaś w BVR zmiana ta trwa poniżej pół sekundy i nie jest połączona z odłączeniem nawet na setną część sekundy napędu od kół, możliwa jest oszczędność paliwa dochodząca do kilku procent. Im większej liczby zmian biegów wymaga pokonanie danej trasy, tym większa jest oszczędność paliwa.

Zobacz też: Sprzęgła. Zasada pracy, rodzaje, sposoby sterowania