Mandat za korzystanie z telefonu na przejściu dla pieszych? Policja nie zawsze może go wystawić

• Korzystanie z telefonu na przejściu dla pieszych – w jakich przypadkach jest to zabronione?
• Korzystanie z telefonu na przejściu dla pieszych – kiedy policja nie może ukarać za to mandatem?
• Kierowcy mogą korzystać z telefonu w czasie jazdy, tylko nie mogą trzymać go w ręce, a więc – tym bardziej, rozmawiać mogą piesi
• Korzystanie z telefonu na przejściu dla pieszych – z jaką karą należy się liczyć?

Korzystanie z telefonu na przejściu dla pieszych – w jakich przypadkach jest to zabronione?

Zgodnie z art. 14 pkt 8 ustawy prawo o ruchu drogowym – podczas wchodzenia lub przechodzenia przez jezdnię, drogę dla rowerów lub torowisko, w tym również podczas wchodzenia lub przechodzenia przez przejście dla pieszych – zabronione jest korzystanie z telefonu lub innego urządzenia elektronicznego, w sposób, który prowadziłby do ograniczenia możliwości obserwacji sytuacji na jezdni, drodze dla rowerów, torowisku lub przejściu dla pieszych. 

Powyższa regulacja stanowi uzupełnienie ogólnej zasady dotyczącej obowiązku zachowania ostrożności na drodze przez każdego uczestnika ruchu, uregulowanej w art. 3 ustawy prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którą – uczestnik ruchu i inna osoba znajdująca się na drodze, obowiązani są zachować ostrożność albo gdy ustawa tego wymaga – szczególną ostrożność, unikać wszelkiego działania, które mogłoby spowodować zagrożenie bezpieczeństwa lub porządku ruchu drogowego, ruch ten utrudnić albo w związku z ruchem zakłócić spokój lub porządek publiczny oraz narazić kogokolwiek na szkodę. Wymóg zachowania szczególnej ostrożności przez pieszego wchodzącego na jezdnię, drogę dla rowerów, torowisko lub przechodzącego przez te części drogi albo korzystającego z przejścia dla pieszych – wynika z kolei z art. 13 ust. 1 ustawy.

Zakaz sformułowany w art. 14 pkt 8 ustawy odnoszący się stricte do korzystania z telefonów podczas wchodzenia lub przechodzenia przez jezdnię, drogę rowerową lub torowisko (w tym również przejście dla pieszych) – nie odnosi się tylko do telefonu komórkowego, a zawiera katalog otwarty urządzeń elektronicznych, z których korzystanie, podczas przechodzenia przez przejście dla pieszych, jest zabronione. W kwestii ewentualnego naruszenia powyższego zakazu, decydujący – bardziej od rodzaju urządzenia – jest sposób, w jaki pieszy korzysta z niego podczas przechodzenia przez jezdnię, tj. czy prowadzi on do ograniczenia możliwości obserwacji przez przechodnia sytuacji na jezdni, drodze dla rowerów, torowisku lub przejściu dla pieszych. Zabronione jest zatem korzystanie na przejściu dla pieszych nie tylko z telefonu komórkowego, ale również z tabletu, czytnika e-booków, smartwatch-a i innych tego typu urządzeń, o ile prowadzi ono do ograniczenia możliwości obserwacji sytuacji na drodze lub  torowisku.

Korzystanie z telefonu na przejściu dla pieszych – kiedy policja nie może ukarać za to mandatem?

Choć przepis zakazujący korzystania z telefonu podczas przechodzenia przez przejście dla pieszych został wprowadzony do ustawy nowelizacją z dnia 25 lutego 2021 r. (a w życie wszedł 1 czerwca 2021 r.), czyli już jakiś czas temu – w praktyce, nadal budzi on spore wątpliwości przechodniów, którzy zastanawiają się czy jeżeli przechodzą przez przejście dla pieszych, jednocześnie rozmawiając przez telefon – narażają się na mandat?

Z ograniczeniem możliwości obserwacji sytuacji na jezdni, drodze dla rowerów, torowisku lub przejściu dla pieszych, o której mowa w art. 14 pkt 8 ustawy prawo o ruchu drogowym – bez wątpienia, będziemy mieli do czynienia, w sytuacji spoglądania przez pieszego na urządzenie elektroniczne podczas wchodzenia lub przechodzenia przez drogę lub torowisko, a zatem – zakazane jest ograniczanie percepcji wzrokowej pieszego, w związku z korzystaniem przez niego z telefonu lub innego urządzenia. Przepis ten, nie odnosi się natomiast bezpośrednio do zmysłu słuchu i nie wprowadza – wprost – obowiązku nasłuchiwania, przed wejściem na przejście dla pieszych, czy nie zbliża się do niego np. pojazd na sygnale, choć nakaz ten, można by wywieść z generalnej zasady wprowadzającej obowiązek zachowania przez pieszego szczególnej ostrożności podczas wchodzenia na drogę lub torowisko. Korzystanie z urządzenia elektronicznego, które sprowadza się do używania słuchawek lub trzymania urządzenia przy uchu i prowadzenia rozmowy – nie będzie więc stanowiło złamania zakazu wyrażonego w art. 14 pkt 8 ustawy, o ile nie będzie wiązało się ono ze spoglądaniem na ekran urządzenia i nie będzie dekoncentrowało przechodnia w sposób zaburzający obserwację przez niego sytuacji na drodze lub torowisku. Niezachowaniem szczególnej ostrożności (a wiec nawet bardziej naruszeniem nakazu wyrażonego w art. 13 ust. 1, niż zakazu wyrażonego w art. 14 pkt 8 ustawy) – będzie więc, niewątpliwie, wkroczenie na przejście dla pieszych, do którego zbliża się uprzywilejowany pojazd na sygnale, jeżeli spowoduje to konieczność zahamowania przez ten pojazd  i spowodowane będzie właśnie np. dekoncentracją pieszego, prowadzącego w tym czasie rozmowę telefoniczną lub słuchającego muzyki. Jeżeli natomiast, przed wejściem na drogę lub torowisko – pieszy zatrzyma się na chwilę i przerwie powyższe czynności celem nasłuchiwania sygnalizacji dźwiękowej pojazdów uprzywilejowanych lub odgłosów wydawanych przez nadjeżdżający pociąg, a następnie – będzie te czynności (tj. rozmowę lub słuchanie muzyki) kontynuował podczas przechodzenia przez drogę lub torowisko – o ile nie spogląda w tym czasie na ekran urządzenia, swoim zachowaniem nie naruszy przepisów prawa o ruchu drogowym.  

W wyroku z dnia 12 sierpnia 2009 r., sygn. akt V KK 34/09 – Sąd Najwyższy, odnosząc się do generalnego obowiązku zachowania szczególnej ostrożności przez uczestnika ruchu drogowego, orzekł, iż – warunkiem sprostania obowiązkowi tejże szczególnej ostrożności, nałożonemu na uczestnika ruchu drogowego w sytuacjach wskazanych w ustawie, jest nieustająca obserwacja sytuacji na drodze, umożliwiająca percepcję wszystkich zmian i odpowiednie dostosowanie się do nich. I w tym przypadku, jest zatem mowa o obserwacji, a więc – posługiwania się przez uczestnika przede wszystkim narządem wzroku, a nie słuchu. 

Fakt, iż art. 14 pkt 8 ustawy prawo o ruchu drogowym nie wprowadza bezwzględnego zakazu korzystania z urządzeń elektronicznych podczas przechodzenia przez przejście dla pieszych, potwierdziło również orzeczenie Sądu Rejonowego Poznań-Grunwald i Jeżyce w Poznaniu z dnia 9 października 2023 r., w którym sąd nie przychylił się do wniosku policji o ukaranie pieszego, który przechodząc przez przejście dla pieszych, nagrywał telefonem zbliżający się do niego, z dużą prędkością, pojazd. W ocenie pieszego – kierowca dopuścił się wykroczenia, dlatego przekazał sporządzone przez siebie nagranie policji. Ta z kolei – zawnioskowała do sądu ukaranie przechodnia, w związku ze złamaniem przez niego zakazu korzystania z telefonu komórkowego podczas przechodzenia przez przejście dla pieszych. Sąd nie przychylił się jednak do wniosku policji, ponieważ, w jego ocenie, nie doszło do ograniczenia możliwości obserwacji przez pieszego sytuacji na jezdni, jako, iż nie spoglądał on na ekran urządzenia, o czym świadczy chaotyczność sporządzonego przez niego nagrania. Korzystanie z telefonu komórkowego podczas przechodzenia przez przejście dla pieszych, jest zatem dozwolone, o ile nie prowadzi do ograniczenia możliwości obserwacji sytuacji na drodze. 

Kierowcy mogą korzystać z telefonu w czasie jazdy, tylko nie mogą trzymać go w ręce, a więc – tym bardziej, rozmawiać mogą piesi

W kontekście zakazu korzystania z telefonów komórkowych przez pieszych przechodzących przez drogę lub torowisko – warto również zwrócić uwagę na to, w jaki sposób zakaz używania telefonów komórkowych został uregulowany w odniesieniu do kierowców. Zgodnie z art. 45 ust. 2 pkt 1 ustawy prawo o ruchu drogowym – w ich przypadku – zakazane jest wyłącznie korzystanie podczas jazdy z telefonu, który wymaga trzymania w ręku słuchawki lub mikrofonu. Kierowca może zatem, podczas jazdy, rozmawiać przez telefon z użyciem np. zestawu głośnomówiącego. Nie może jednak trzymać telefonu w ręce, gdyż to ograniczyłoby mu możliwość kierowania pojazdem wyłącznie do jednej ręki. Za korzystanie w czasie jazdy z telefonu wymagającego trzymania go w ręce – kierowca może otrzymać mandat w wysokości 500 zł. 

Skoro zatem, przepisy prawa o ruchu drogowym zezwalają kierującym pojazdami na prowadzenie rozmowy telefonicznej w czasie jazdy, o ile nie ogranicza im to możliwości kierowania pojazdem z użyciem obu rąk – tym bardziej, rozmawiać przez telefon, powinien móc pieszy, o ile zachowa wystarczającą ostrożność przed wejściem na drogę. 

Korzystanie z telefonu na przejściu dla pieszych – z jaką karą należy się liczyć?

Jeżeli jednak pieszy, podczas wchodzenia na drogę lub przechodzenia przez nią (w tym również po przejściu dla pieszych), będzie korzystał z telefonu lub innego urządzenia elektronicznego w sposób ograniczający możliwość obserwacji przez niego sytuacji na drodze (tj. np. przed wejściem na drogę i przechodząc przez nią, będzie cały czas patrzył się w ekran telefonu) – dopuści się wykroczenia przewidzianego w art. 97 kodeksu wykroczeń. Wykroczenie to, polega na naruszeniu przepisów ustawy prawo o ruchu drogowym przez uczestnika ruchu lub inną osobę znajdującą się na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub w strefie ruchu (w tym przypadku – art. 14 pkt 8 ustawy) i zagrożone jest karą grzywny w wysokości sięgającej nawet 3000 zł albo karą nagany.

Za ww. wykroczenie, policja uprawniona jest do ukarania sprawcy „na miejscu” mandatem w wysokości 300 zł. W przypadku odmowy przyjęcia mandatu – sprawa kierowana jest przez funkcjonariuszy do sądu i wówczas sprawca może zostać obciążony grzywną w pełnej wysokości. 

Jeżeli natomiast, na skutek nieostrożności pieszego, spowodowanej korzystaniem przez niego z urządzenia elektronicznego, jego wejście na drogę lub torowisko, spowodowałoby wypadek, w którym inna osoba odniosłaby średni lub lekki uszczerbek na zdrowiu – czyn taki, wypełniałby już nie znamiona wykroczenia, a przestępstwa, zagrożonego karą do 3 lat pozbawienia wolności. 

Podstawa prawna:

• Ustawa z dnia 20.06.1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1251)

• Ustawa z dnia 20.05.1971 r. – Kodeks wykroczeń (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 2119)

• Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 24.11.2003 r. w sprawie wysokości grzywien nakładanych w drodze mandatów karnych za wybrane rodzaje wykroczeń (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 1624)

• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 17)