Jak określić miejsce pracy kierowcy

Miejscem pracy pracownika jest obszar, który on obsługuje. Można zatem określić jego miejsce pracy np. jako obszar województw pomorskiego i warmińsko-mazurskiego. Bydgoszcz nie powinna być uznana jako miejsce pracy, gdyż stanowi ona jedynie miejsce zamieszkania pracownika, co w żaden sposób nie jest powiązane z obszarem świadczenia pracy.

Miejsce pracy może zostać określone jako punkt, jednostka administracyjna czy pewien obszar (wyrok Sądu Najwyższego z 1 kwietnia 1985 r., I PR 19/85). Zawsze jednak miejsce pracy powinno zostać określone:

• konkretnie (w wyroku z 16 grudnia 2008 r., I PK 96/08, OSNP 2010/11-12/138 Sąd Najwyższy uznał za niedopuszczalne zawieranie w umowach zapisów, zgodnie z którymi pracownicy wyrażaliby bezwarunkową zgodę na czasową zmianę miejsca pracy w każdym wypadku uzasadnionym potrzebami pracodawcy, tj. bez określenia miejscowości, w której praca miałaby być świadczona, jak również okresu, którego te zmiany dotyczą),
• w sposób rzeczywisty, tj. w bezpośrednim powiązaniu z zakresem terytorialnym zwykłej, codziennej pracy pracownika.

Określając miejsce pracy pracownika trzeba odnieść się do rzeczywistego obszaru jego pracy. Osoba ta naprawia sprzęt w siedzibie klienta firmy lub w innym wskazanym przez niego miejscu. Z pytania wynika, że pracownik nie wykonuje pracy w sposób powtarzalny w określonym punkcie, ale jego praca jest bezpośrednio związana z przemieszczaniem się. Nie ma on jakiegokolwiek miejsca (punktu), który można uznać za miejsce rozpoczynania pracy czy miejsce, z którego – po wykonaniu innych czynności służbowych, np. serwisowania maszyn w magazynie pracodawcy – wyjeżdżałby do klientów w razie powstania takiej potrzeby. Za takie miejsce nie można uznać ani Bydgoszczy (miejscowość zamieszkania pracownika znajdująca się w obszarze obsługiwanym przez pracownika, ale niestanowiąca miejscowości, w której pracownik w sposób powtarzalny, regularny wykonuje czynności służbowe), ani Warszawy (siedziba pracodawcy, w której pracownik nie świadczy pracy).

Miejsce pracy pracownika powinno być określone w umowie o pracę jako obszar, który pracownik obsługuje. Należy przy tym pamiętać, by zapis w umowie o pracę pozwalał na jasne wyznaczenie granic tego miejsca, co najlepiej zrobić odnosząc się do podziału administracyjnego państwa, np.: „miejscem pracy pracownika jest obszar województw pomorskiego i warmińsko-mazurskiego”. Samo odniesienie do „północnej części Polski” nie wskazuje na dokładne granice miejsca pracy. Jeżeli jednak ten obszar jest doprecyzowany w przepisach wewnątrzzakładowych, to mogą Państwo określić miejsce pracy pracownika w następujący sposób: „miejscem pracy jest obszar północnej Polski określony zgodnie ze statutem spółki”.

---

Miejsce pracy pracownika powinno zostać określone w sposób jasny i konkretny.

Do pracownika możemy odnieść treść uchwały Sądu Najwyższego z 19 listopada 2008 r. (II PZP 11/08, OSNP 2009/13-14/166), w której wskazano, że „kierowca transportu międzynarodowego odbywający podróże w ramach wykonywania umówionej pracy i na określonym w umowie obszarze jako miejsce świadczenia pracy, nie jest w podróży służbowej w rozumieniu art. 77⁵ § 1 k.p.” Uchwała ta dotyczy nie tylko kierowców (w obecnym stanie prawnym jej odniesienie do kierowców straciło zresztą znaczenie), ale także innych pracowników „mobilnych”, do których na pewno można zaliczyć serwisantów. Istotne w tym zakresie jest także uzasadnienie uchwały. Zdaniem SN: „mówiąc o obszarowo określonym miejscu świadczenia pracy trzeba jednak poczynić pewne zastrzeżenie. Mianowicie miejsce świadczenia pracy pracownika mobilnego oznaczające pewien obszar jego aktywności zawodowej musi odzwierciedlać rzeczywisty stan rzeczy. Ma zatem być to obszar, w którym pracownicy mobilni będą na stałe zobowiązani do przemieszczania się, będą wykonywać przewozy na tym właśnie obszarze. Niezsynchronizowane z rodzajem pracy oznaczenie miejsca pracy może prowadzić do oceny, iż postanowienie dotyczące miejsca pracy jest nieważne z mocy art. 58 § 3 k.c. w zw. z art. 300 k.p.”

Miejsce pracy pracownika ma istotne znaczenie w zakresie m.in. określenia, kiedy mamy do czynienia z podróżą służbową, a co za tym idzie, kiedy musimy wypłacić świadczenia z tego tytułu. Delegacją jest bowiem wykonywanie na polecenie pracodawcy zadania służbowego poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy, lub poza stałym miejscem pracy (art. 77⁵ § 1 Kodeksu pracy). Inne pojęcie podróży służbowej obowiązuje tylko w stosunku do kierowców. Dla kierowców podróżą służbową jest bowiem wykonywanie przewozu drogowego poza siedzibą pracodawcy, jego filią, przedstawicielstwem lub oddziałem. Drugim przypadkiem, kiedy dojdzie do podróży służbowej kierowcy, będzie jego wyjazd poza siedzibę, filię, przedstawicielstwo lub oddział w celu wykonania przewozu drogowego (art. 2 pkt 7 ustawy o czasie pracy kierowcy). Zatem tylko w odniesieniu do kierowców nie ma znaczenia, jak zostało ustalone miejsce pracy, aby stwierdzić, czy doszło do podróży służbowej, ponieważ w przypadku tej grupy pracowników zależy to od miejsca, w jakim znajduje się siedziba firmy lub jej filia, oddział czy przedstawicielstwo.

Podstawa prawna

• art. 29 § 1 pkt 2, art. 77⁵ Kodeksu pracy,
• art. 2 pkt 7 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz.U. Nr 92, poz. 879 ze zm.).