Uchylenie prawomocnego mandatu - wyrok Trybunału Konstytucyjnego

Uchylenie prawomocnego mandatu

Osoba, która otrzymała mandat za nieprzestrzeganie przepisu, którego podstawa została później uchylona przez Trybunał Konstytucyjny, nie miała dotąd możliwości odwołania się od niego. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że jest to niezgodne z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie uchylenia prawomocnego mandatu

15 lipca 2014 r. o godz. 9:00 Trybunał Konstytucyjny rozpoznał wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczący podstawy uchylenia prawomocnego mandatu karnego. 

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 101 § 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia w zakresie, w jakim pozbawia ukaranego prawa do uchylenia prawomocnego mandatu wydanego na podstawie aktu normatywnego, o którego niezgodności z konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą orzekł Trybunał Konstytucyjny, jest niezgodny z art. 190 ust. 4 konstytucji.

Zobacz galerię: Najmniej awaryjne 10-letnie auta

Problem konstytucyjny sprowadzał się do kwestii zbyt wąskiego – w perspektywie art. 190 ust. 4 konstytucji – określenia przez prawodawcę przesłanki uchylenia prawomocnego mandatu. Wyrok odnosił się  wyłącznie do przesłanki wynikającej z art. 101 § 1 zdanie 1 in fine kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia (dalej: k.p.w.), która pozbawiała ukaranego prawa do uchylenia prawomocnego mandatu wydanego na podstawie aktu normatywnego, o którego niezgodności orzekł Trybunał Konstytucyjny.

Zobacz też: Spłata mandatu w ratach - jak przygotwać wniosek?

Trybunał stwierdził, że prawomocny mandat karny jest „innym rozstrzygnięciem” w rozumieniu art. 190 ust. 4 konstytucji. Przemawiały za tym ustalenia dokonane m. in. w wyroku TK o sygn. SK 38/03 i odnoszące się do istoty, specyfiki oraz konstytucyjnej kwalifikacji postępowania mandatowego.

Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że ani zakwestionowany przepis, ani żaden inny przepis k.p.w. nie dawały podstaw do uchylenia prawomocnego mandatu karnego z tej przyczyny, że został on wydany na podstawie normy uznanej następnie za hierarchicznie niezgodną z normą wyższego rzędu. Prawodawca nie przewidział mechanizmu uchylenia prawomocnego mandatu karnego w oparciu o przesłankę, o której mowa w art. 190 ust. 4 konstytucji. Ponadto specyfika postępowania mandatowego oraz zasady nabycia przez mandat karny cechy prawomocności powodowały, że ukaranemu nie mogły przysługiwać środki odwoławcze takie jak apelacja i zażalenie. W orzecznictwie sądowym trafnie zaś podkreśla się, że uchylenie prawomocnego mandatu nie jest możliwie w trybie nadzoru nad postępowaniem mandatowym.

Trybunał Konstytucyjny zauważył również, że problem konstytucyjny nie został rozwiązany mocą ustawy z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw.

Rozprawie przewodniczyła sędzia TK Małgorzata Pyziak – Szafnicka, sprawozdawcą był sędzia TK Stanisław Rymar.

Źródło: Trybunał Konstytucyjny