Działalność kurierska - w oparciu o jakie przepisy prawa?

Ustawa ta została zastąpiona przez ustawę Prawo pocztowe z dnia 12 czerwca 2003 r. (2011 r. Nr 171, poz. 1016), w której brak jest jakiejkolwiek wzmianki o usługach kurierskich. Ustawodawca nie uregulował kwestii definicji tych usług także w ustawie Prawo przewozowe z 15 listopada 1984 r. (Dz.U Z 2000, Nr 50 poz. 501).

Usługa poczta a usługa przewozu

Na gruncie wyżej wymienionych ustaw obowiązują natomiast definicje usługi pocztowej i usługi przewozu. I tak usługą pocztową jest wykonywane w obrocie krajowym lub tez zagranicznym odpłatne przyjmowanie, przemieszczanie i dostarczanie przesyłek nieopatrzonych adresem.

Świadczona jest przy nadawaniu korespondencji. Zaś usługa przewozu to przyjęcie oraz przemieszczenie z jednego miejsca w drugie przesyłki towarowej na podstawie dokumentu przewozowego. Umowa przewozu zawierana jest wtedy, gdy przesyłka nie zawiera korespondencji. Definicje te nie przystają do rzeczywistości, gdyż na ich podstawie nie ma możliwości ustalenia różnicy pomiędzy usługą pocztową a przewozową i w rezultacie jednoznacznego zakwalifikowania usługi kurierskiej do jednego rodzaju działalności. W związku z powyższym firmy kurierskie w Polsce wykonują działalność w większości w oparciu o Prawo przewozowe, w części - w oparciu o Prawo pocztowe.

Usług kurierskie w oparciu o prawo przewozowe 

Dla firm kurierskich wykonywanie działalności na podstawie Prawa przewozowego jest zdecydowanie bardziej korzystne pod względem ponoszenia odpowiedzialności za nie wykonanie lub nienależyte wykonanie usługi. W przypadku usług pocztowych operator ponosi pełną odpowiedzialność za realizowana usługę. Zgodnie z treścią art. 57 ust. 2 Operator publiczny odpowiada za niewykonanie lub nienależyte wykonanie powszechnej usługi pocztowej, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie nastąpiło wskutek siły wyższej; wyłącznie z powodu naruszenia przez nadawcę lub adresata przepisów ustawy albo regulaminu świadczenia powszechnych usług pocztowych; wyłącznie z powodu szczególnej podatności przesyłanej rzeczy na uszkodzenia wynikającej z jej wad lub naturalnych właściwości.

---

W przypadku natomiast usług przewozowych odpowiedzialność jest ograniczona przepisami prawa przewozowego, które stanowi, iż przewoźnik ponosi odpowiedzialność za utratę, ubytek lub uszkodzenie przesyłki powstałe od przyjęcia jej do przewozu aż do jej wydania oraz za opóźnienie w przewozie przesyłki. Ustawa zawiera oczywiści wyłączenia następującej treści: przewoźnik nie ponosi odpowiedzialności określonej w ust. 1, jeżeli utrata, ubytek lub uszkodzenie albo opóźnienie w przewozie przesyłki powstały z przyczyn występujących po stronie nadawcy lub odbiorcy, nie wywołanych winą przewoźnika, z właściwości towaru albo wskutek siły wyższej. Dowód, że szkoda lub przekroczenie terminu przewozu przesyłki wynikło z jednej z wymienionych okoliczności, ciąży na przewoźniku.

Działalność w oparciu o prawo pocztowe 

Aby rozpocząć działalność pocztową należy spełnić określone warunki. Prawo pocztowe zawiera dwa rodzaje uprawnień do wykonywania działalności pocztowej:

- zezwolenie na wykonywanie działalności pocztowej wydane przez Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej, oraz

- wpis do Rejestru operatorów pocztowych prowadzonego przez Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej.

Regułą jest prowadzenie działalności na podstawie wpisu do rejestru, ponieważ zezwolenia wymaga (zgodnie z art. 6 ust 1 Prawa pocztowego) wykonywanie działalności pocztowej w zakresie przyjmowania, przemieszczania i doręczania w obrocie krajowym i zagranicznym przesyłek: dla ociemniałych, przesyłek z korespondencją do 2000 g (z pewnymi wyłączeniami).

---

Jeżeli natomiast przedsiębiorca zamierza wykonywać działalność niewymagającą zezwolenia to w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, będzie wykonywał działalność regulowaną i podlegał tym samym wpisowi do rejestru operatorów pocztowych na podstawie pisemnego wniosku (art. 6 ust. 2 Prawa pocztowego). Przepis ten nie zawiera żadnego katalogu, wskazującego na to jakie przesyłki mogą być przez przedsiębiorcę przyjmowane, przemieszczane i doręczane na podstawie wpisu do rejestru operatorów pocztowych. Dlatego też podmiot może wykonywać działalność na podstawie wpisu w zakresie wszystkich przesyłek, co do których nie jest wymagane uzyskanie zezwolenia.

Wniosek o wpis do rejestru powinien zawierać dane przedsiębiorcy, oświadczenie o tym iż wskazane dane są prawdziwe i kompletne a także, iż przedsiębiorca spełnia warunki wykonywania działalności gospodarczej objętej obowiązkiem uzyskania wpisu do rejestru operatorów pocztowych.

Warunki te spełnia przedsiębiorca, który:

- zapewnia warunki do przestrzegania tajemnicy pocztowej, o której mowa w art. 39 ust. 1 Prawa pocztowego;

- zapewnia bezpieczeństwo przesyłek na poszczególnych etapach świadczenia usługi w zakresie, o którym mowa w art. 22 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz 5 Prawa pocztowego;

- określa w regulaminie świadczenia usług okoliczności uznania usługi pocztowej za niewykonaną lub nienależycie wykonaną oraz przejrzyste i niedyskryminujące warunki postępowania reklamacyjnego i rozpatrywania skarg;

- nie był prawomocnie skazany za umyślne przestępstwo przeciwko ochronie informacji, wiarygodności dokumentów, mieniu, obrotowi gospodarczemu, obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi lub umyślne przestępstwo skarbowe - dotyczy to osób fizycznych wykonujących we własnym imieniu działalność gospodarczą lub osób kierujących działalnością osób prawnych lub jednostek organizacyjnych niebędących osobą prawną, którym odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną;

- zapewnia, że wykonywanie działalności objętej wpisem do rejestru nie zagraża obronności, bezpieczeństwu państwa lub bezpieczeństwu i porządkowi publicznemu.

Do świadczenia usług kurierskich nie jest natomiast wymagana licencja na transport drogowy. W prawdzie od 4 grudnia 2012 roku obowiązują trzy Rozporządzenia EU nr 1071, 1072 i 1073 regulujące wykonywanie usług przewozowych drogowych. Nie mają one jednak zastosowania do wykonujących przewóz rzeczy nie przekraczający 3,5 tony oraz do wykonujących przewozy krajowe, które mają jedynie nikły wpływ na rynek transportowy z uwagi na rodzaj przewożonych rzeczy lub niewielką odległość.