Sworzeń tłokowy

Sworzeń tłokowy służy do przenoszenia siły, wywieranej przez gazy spalinowe na tłok w komorze spalania silnika spalinowego. Końce sworznia tkwią w piastach tłoka, zaś jego środkowa część znajduje się wewnątrz główki korbowodu. Może ona przesuwać się w dość ograniczonym zakresie wzdłuż osi sworznia tłoka. Ograniczają jej ruch obie piasty tłoka. Dzięki sworzniowi korbowód jest połączony z tłokiem wahliwie (przegubowo).

Sworzeń tłokowy pracuje w bardzo trudnych warunkach, w wysokiej temperaturze i pod dużym obciążeniem okresowo zmieniających się sił, wynikających z cyklów pracy silnika. Jego smarowanie w piastach tłoka jest zaledwie dostateczne i odbywa się wyłącznie dzięki olejowi, skapującemu przez szczeliny lub otwory z pierścieni zgarniających. Niektóre sworznie są zaciskane w główkach korbowodów i wówczas obracają się jedynie w piastach, dlatego smarowanie tego miejsca jest bardzo ważne.

Sworznie powinny być bardzo sztywne i muszą wykazywać bardzo dużą odporność na zmęczenie materiału oraz na powierzchniowe zużycie. Jednocześnie nie mogą być zbyt ciężkie, z uwagi na problemy z wyważeniem całego zespołu tłok-korbowód-wał korbowy. Dlatego najczęściej mają postać grubościennej rurki o średnicy i grubości ścianek wynikających z odpowiednich norm.

Długość sworznia jest niewiele mniejsza od średnicy tłoka, zwykle tylko na tyle, aby możliwe było umieszczenie po obu jego końcach pierścieni zabezpieczających go przed samoczynnym wysunięciem. Podyktowane to jest koniecznością maksymalnego zmniejszenia nacisków jednostkowych na piasty tłoka. Powierzchnia sworznia tłokowego musi odznaczać się bardzo dużą gładkością, o chropowatości nie przekraczającej kilku mikrometrów. W przeciwnym wypadu następowałoby szybkie zużycie tulejki w główce korbowodu oraz otworów w piastach tłoka.

Odwiedź nasz serwis Eksploatacja auta

Przy składaniu silnika, np. po naprawie głównej, należy zwrócić uwagę na to, aby sworzeń w normalnej temperaturze pracy tłoka obracał się w jego piastach, nawet gdy obraca się swobodnie w główce korbowodu. Aby to osiągnąć, podgrzewa się wstępnie tłok do temperatury około 80 stopni Celsjusza, np. w kąpieli olejowej, a następnie wkłada sworzeń na miejsce bez użycia jakichkolwiek narzędzi, jedynie wciskając go palcami. Należy następnie osadzić pierścienie zabezpieczające w przeznaczonych na nie rowkach. Najmniejszy błąd popełniony podczas wykonywania tych czynności może zaowocować zniszczeniem silnika.

Zobacz też: Układ smarowania silnika